विचार

निर्वाचनले जनआन्दोलन र विद्रोहको उपलब्धिलाई संस्थागत गर्न सकेमा नै संवैधानिक लोकतन्त्र जीवन्त हुन सक्तछ।

अगुवा मात्रै होइन, सबै पछुवा पनि पागलपना वा सनकीपनाको रोगी हुँदा, उनीहरूसँग आफूलाई पनि एकाकार गर्दा, अगुवाहरूले बुनेका अर्धसत्य, झुट र मिथकमाथि आँखा चिम्लेर विश्वास गर्दा व्यक्ति मात्रै होइन, कहिले समुदाय, कहिले नश्ल–जाति–राष्ट्र–देश नै सामूहिक रूपमा सनकी हुन पुग्छ र संसारले सजाय भोग्नुपर्ने हुन्छ।

संवैधानिक निकाय र तथ्य-जाँच गर्ने संस्थाहरूको सक्रियता जति आवश्यक छ, त्योभन्दा बढी मतदाताको सचेत विवेक नै लोकतन्त्रको रक्षाको मुख्य कडी हो। प्रविधिले सूचना दिन्छ, तर त्यसको ‘सन्दर्भ’ बुझ्ने काम मानवीय चेतनाकै हो ।

डिजेल पम्पले उत्सर्जन गर्ने प्रदूषकहरू केवल जलवायुका लागि मात्र हानिकारक छैनन् । पीएम २.५, नाइट्रोजन अक्साइडहरू, कार्बन मोनोअक्साइड र ब्ल्याक कार्बनजस्ता तत्त्वहरू किसान आफैँले सास फेर्दा शरीरमा प्रवेश गर्छन् ।

विश्वको शक्ति समीकरण बदलिरहेको यो समयमा स्थिरता र सार्वभौमसत्ताको नाममा जति जे जोगिएको छ, त्यसको भविष्य पनि अनिश्चित नै देखिन्छ। यस्तो संवेदनशील घडीमा हामीलाई विवेक, दूरदर्शिता, अनुशासन र मेहनतको खाँचो छ।

गाउँ खाली हुँदै गएको र खेतबारी बाँझो हुन थालेकोमा दुःखी यी आमैको आँगनबाट पचास मिटरमाथि एउटा भव्य आधुनिक बङ्गला रहेछ। कुरा बुझ्दै जाँदा ब्रिटिस आर्मीका एक जना लाहुरेले विदेशमा बसेर कमाएको पैसा उमेर ढल्केपछि नेपाल फर्केर यो लगानी गरेका रहेछन्; होमस्टे वा होटलका रूपमा चलिरहेको। कोही गाउँ छाड्दै, कोही फर्कंदै गरेको दृश्यले हाम्रा गाउँघर खाली हुँदै गएकोमा खिन्न हुनेहरूका लागि एउटा आशावादी भविष्यको सङ्केत गर्छ।

निर्वाचनमा अब उम्मेदवारले कति विकास गर्‍यो वा उसको एजेन्डा के हो भन्नेभन्दा पनि उसको कुन भिडियो कति ‘भाइरल’ भयो भन्ने कुराले जित–हार तय गर्ने खतरा बढेको छ।

विशेषगरी पार्टीका ती अनुहारहरू, जसले दशकौँसम्म सत्ता र शक्तिको ‘तर’ मात्र मारे र पार्टीलाई आफ्नो निजी पेवा सम्झे, उनीहरूको मौनताले कांग्रेसभित्रको अन्तर्घात र प्रतिशोधको कुरूप चित्रलाई छर्लङ्ग पारेको छ।

हामी मधेसीको विशेषता नै सहनशीलता भएको छ । मधेसले अपमान सहेको छ, सम्झौता गरेको छ ।