Author name: GlobalSambadMedia

२० जेठ, काठमाडौं । सरकारले झिटीगुन्टासम्बन्धी व्यवस्थाअनुसार भारतबाट नेपाल आउँदा ल्याउन पाउने सामानको मूल्य ५ सय पुर्‍याएको छ । यसअघि १ सय रुपैयाँभन्दा बढीका सामान ल्याउँदा भन्सार तिर्नुपर्ने नियम रहेकोमा नयाँ आर्थिक विधेयकले त्यसमा संशोधन गरी ५ सय पुर्‍याएको हो ।

यसअघि सीमानाकामा सर्वसाधारणले १ सय रुपैयाँभन्दा बढीकाे सामान भारतबाट ल्याउँदा सरकारले समातेर भन्सार तिराउन थालेपछि देशव्यापी विरोध भएको थियो । सरकारले यो बजेटमार्फत यो सीमालाई बढाएको छ ।

साथै भारतमा अध्ययन गर्ने विद्यार्थीलाई साथमा लगेको वा ल्याएको एक थान ल्यापटप, ट्याबलेट वा कम्प्युटरमध्ये कुनै एक थानमा भन्सार महसुल नलाग्ने व्यवस्था पनि गरिएको छ ।

सरकारले नेपाली यात्रुले यात्रा गर्दा ल्याउन–लैजान पाउने सामानबारे नयाँ सूची सार्वजनिक गरेको छ । जसमा अधिकांश वस्तु गत वर्षकै दोहोरिएका छन् । केही वस्तु र सीमामा भने फेरबदल गरिएको छ ।

अर्थ मन्त्रालयका अनुसार नेपालबाट स्थायी बसोबास गर्ने नेपाली नागरिक विदेशमा गई नेपाल फर्कंदा व्यक्तिगत प्रयोगका लागि आफ्नो साथमा रहेका सामान पूर्ण महसुल छुटमा ल्याउन दिइने छ ।

जसमा आफूले प्रयोग गरेका लुगाफाटा, बरबिछ्यौना, घर गृहस्थीका पुराना वस्तु, औषधि उपचार गराई फर्केका बिरामीले ल्याएका औषधि, शारीरिक अशक्तले सहाराका रूपमा प्रयोग गरेका वस्तु, भन्सार महसुल ऐन २०८१ को अनूसूची ४ को प्रकरण १ मा तोकिएको परिमाणसम्मको सुन तथा सुनका गहना र चाँदी तथा चाँदीका गहना ल्याउँदा महसुल छुट हुनेछ ।

त्यस्तै आफूले प्रयोग गरेको ट्याबलेट वा ल्यापटप वा डेस्कटप कम्प्युटर, घडी, क्यामरा, भिडियो क्यामरा र सेलुलर मोबाइल एक–एक थानसमेत महसुल नतिरी ल्याउन पाइने छ ।

श्रम स्वीकृति लिई वैदेशिक रोजगारीमा गई लगातार १२ महिना काम गरी फर्केका नेपालीले ल्याएको ६५ इन्चसम्मको टेलिभिजनमा भने महसुल छुट हुनेछ । यसअघिको प्रावधानमा भने सामाजिक सुरक्षा कोषमा सूचीकृत भएका नागरिकले जुनसुकै आकार र प्रकारको एक टेलिभिजन ल्याउँदा छुट थियो भने कोषमा सूचीकृत नभएकाको हकमा ३२ इन्चको टेलिभिजन मात्र छुटमा ल्याउन पाइने सुविधा थियो ।

अर्थ मन्त्रालयका अनुसार यस्तो छुट सुविधा एक पटकका लागि मात्र उपलब्ध हुनेछ । यसबाहेक बच्चा राख्ने पेराम्बुलेटर र ट्राइसाइकल, पेसागत यात्रुले आफ्नो पेसासँग सम्बन्धित वस्तुमा समेत महसुल छुट हुनेछ । मदिरा एक लिटरसम्म र सात किलोसम्मको खाद्य परिकारलाई समेत छुटको सूचीमा राखिएको छ ।

विदेशमा बसेका व्यक्तिले नेपालका आफन्त वा परिवारका सदस्यलाई ५ सय डलरसम्मको वस्तु पठाएमा लाग्ने महसुल लिई जाँचपास हुने भएको छ । तर, यस्तो मूल्यभन्दा महँगो वस्तुलाई सस्तो देखाइ पठाएको पाइएमा सामान जफत, जरिबाना र महसुल तिराउन सक्ने प्रावधान राखिएको छ । यो साविकको नियममा समेत यथावत प्रावधान हो ।

यस्तै चुरोट २ सय खिल्लीसम्म वा सिगार ५० खिल्लीसम्म प्रचलित कानुन बमोजिम लाग्ने महसुल लिई जाँचपास गर्न सकिने छ । भारतीय सेना वा प्रहरीबाट निवृत्तिभरण पाउने गरी सेवानिवृत्त भई स्वदेश फर्किएको व्यक्तिले आफ्नो कागजात पेस गरे ५० हजारसम्मको निजी प्रयोगका वस्तुमा पूर्ण छुट हुने भएको छ । जुन साविकमा समेत सोही सीमा तोकिएको थियो ।

कुनै नेपाली नागरिकको विदेश बसाईमा मृत्यु भएको प्रमाणित भए निज र परिवारको निजी प्रयोगका पुराना सबै किसिमका वस्तु स्वदेश फिर्ता ल्याउँदा महसुल छुट हुनेछ । उक्त सूचीमा सवारीसाधन, हातहतियार र खरखजाना भने पर्दैनन् ।

विदेश जाने नेपाली यात्रुका लागि कस्तो छुट ?

अर्थ मन्त्रालयका अनुसार ५० हजार रुपैयाँ मूल्यका सौगातका सामानमा महसुल लाग्दैन । तर, मूल्य अभिवृद्धि कर लाग्ने वस्तुमा बिजक र नलाग्ने वस्तुमा स्थायी लेखा नम्बर भएको बिजक पेस गरे उक्त सीमा नलाग्ने गरी तोकिएको छ । यसअघि पनि सोही नियम थियो ।

सम्बन्धित वायुसेवाले यात्रुलाई साथमा लैजान दिने तौलसम्मको नेपाली बजारमा खरिद गरिएका वस्तु समेत आवश्यक कागजात देखाएर वा आवश्यक शुल्क र महसुल तिरी लैजान पाउने व्यवस्था छ ।

गैरआवासीय नेपालीलाई वैदेशिक रोजगारीको सुविधा बाहेक अन्य नेपाली सरह सुविधा उपलब्ध हुने प्रवाधान छ । चालक दलका सदस्यले भने निजी वस्तुबाहेक अन्य कुनै पनि सामान ल्याउन पाउँदैनन् ।

विदेशी हवाई यात्रुका हकमा के छ सुविधा ?

हवाई यात्रुले आउँदा/जाँदा निजी प्रयोगका वस्तुमा छुट पाउने छन् । बाइनाकुलर एक थान, ट्याबलेट वा ल्यापटप, भिडियो क्यामरा र क्यामरा एक/एक थान लिएर आउन सक्ने सुविधा छ । पोर्टेवल म्युजिक सिस्टम, लुगाफाटा, साइकल एक, घडी एक, सेलुलर मोबाइल र तोकिएको परिणामसम्मका सुन र चाँदीका गहना ल्याउन समेत छुट हुनेछ ।

पेसाकर्मीका हकमा आवश्यक वस्तु ल्याउन पाउन छुट छ । यो प्रावधानमा यस पटक पावर बैंक थप गरिएको छ । विदेशी यात्रुले एक लिटरसम्म मदिरा वा १२ क्यानसम्म बियर, २ सय खिल्लीसम्म चुरोट र टोबाको २ सय ५० ग्रामसम्म छुट हुने गरी तोकिएको छ । जुन साविकमा समेत सोही प्रावधान थियो । १० हजार रुपैयाँ मूल्यसम्मका औषधि, ५ हजारसम्मका खानेकुरा र २ हजारसम्मका फलफूल समेत ल्याउन पाउने प्रावधान छ ।

विदेशी नागरिकले नेपालबाट सौगातका रूपमा लैजान पाउने हकमा नेपालमा खरिद गरेको सामानको सीमा भने नेपालमा विदेशी मुद्रा सटहीको प्रमाण देखाएर लैजान सक्नेछन् । यसबाहेक पनि थप ५ लाख रुपैयाँसम्मका वस्तु आफ्नो साथमा लैजान सक्ने प्रावधान छ ।

नेपाली बजारमा किनेको बिजक देखाएमा भने उक्त सीमासमेत लागु नहुने मन्त्रालयको सूचनामा उल्लेख छ । हवाईमार्ग वा स्थलमार्गबाट नेपाल प्रवेश गर्ने यात्रुले ५ हजार अमेरिकी डलर बराबरको नेपालमा विनिमय हुने कुनै पनि विदेशी मुद्रा वा धारक विनिमय अधिकारपत्र साथमा ल्याउन पाउने छन् । त्यसभन्दा बढी ल्याउनुपरे भन्सार बिन्दुमा घोषणा गरी ल्याउन पाइने प्रावधान छ ।