एआईले खोल्यो चराको विकासक्रममा आएको परिवर्तनको रहस्य
News Summary
Generated by OK AI. Editorially reviewed.
- युनिभर्सिटी अफ मिसिगनका वैज्ञानिकहरूले एआईको प्रयोग गरी चराको विकासक्रम एकनास नभई निश्चित समयमा तीव्र गतिमा हुने गरेको तथ्य पत्ता लगाएका छन्।
- अध्ययनका अनुसार करिब ३ करोड ५० लाख वर्षअघि पृथ्वीमा आएको शीतलहरका कारण चराहरूको शारीरिक बनावटमा तीव्र विकास भएको थियो।
- मुख्य लेखक जेक बर्भले भने, ‘समयसँगै अवसरहरू कम हुँदै जाँदा विकासक्रम सुस्त हुन्छ र यो विभिन्न चरणमा हुन्छ, जुन तथ्याङ्कमा पनि देखिएको छ।’
१४ साउन, काठमाडौं । युनिभर्सिटी अफ मिसिगनका वैज्ञानिकहरूले चराको विकासक्रमसम्बन्धी अध्ययनमा एआईको प्रयोग गरेका छन्। उनीहरूले चराहरूको विकासक्रम एकनासले नभई निश्चित समयमा तीव्र गतिमा भएको पत्ता लगाएका छन्। चराको शारीरिक बनावटमा आएका ठूला परिवर्तनहरू पृथ्वीको जलवायुमा आएको फेरबदलसँग मिलेका छन्।
विकासक्रमको सिद्धान्तले जीवनको विविधता द्रुत परिवर्तन र त्यसपछिको सुस्त गतिबाट हुने अनुमान गर्दै आएको थियो। जीवाश्महरूले यसको सङ्केत दिए पनि नयाँ अध्ययनले आधुनिक चराका कङ्कालको नाप विश्लेषण गरेर यो तथ्य पुष्टि गरेको हो।
‘यो विकासक्रमको सिद्धान्तका लागि धेरै महत्त्वपूर्ण छ किनभने १०० वर्ष पुरानो इतिहासले नयाँ समूहहरूको उदय तीव्र विविधीकरणसँग जोडिएको भविष्यवाणी गर्छ,’ अध्ययनका मुख्य लेखक जेक बर्भले भने, ‘यो नयाँ पारिस्थितिक अवसर वा कुनै समूह नयाँ महाद्वीपमा पुगेका कारण हुन सक्छ। समयसँगै अवसरहरू कम हुँदै जाँदा विकासक्रम सुस्त हुन्छ र यो विभिन्न चरणमा हुन्छ। सिद्धान्तले जे अनुमान गर्छ, हामीले तथ्याङ्कमा पनि त्यही देखेका छौँ।’
वैज्ञानिकहरूले २००० भन्दा बढी प्रजातिका चराका १ लाख ७० हजारभन्दा बढी कङ्कालका नापहरू सङ्कलन गरेका थिए। यो कार्य स्केभिजन नामको एआई टुलको मद्दतले सम्भव भएको हो। यो प्रणालीले संग्रहालयमा रहेका १५ हजारभन्दा बढी नमुनाहरूको मापन गरेको थियो।
अध्ययनले करिब ३ करोड ५० लाख वर्ष पहिले चराको शारीरिक बनावटमा निकै तीव्र विकास भएको देखाएको छ। यो समय पृथ्वीमा तीव्र शीतलता आएको समयसँग मेल खान्छ। त्यसैगरी १ करोड ५० लाख वर्ष पहिले विकासक्रम सुस्त भएको पाइएको छ।
‘हाम्रो खोजले मेरो सोचाइमा परिवर्तन ल्याएको छ,’ विश्वविद्यालयका एसोसिएट प्रोफेसर ब्रायन विक्सले भने, ‘विकासक्रमको दरमा देखिएको यो दुर्लभ र ठूलो वृद्धिले चराहरूले नयाँ पारिस्थितिक क्षेत्रको खोजी गर्दै तीव्र रूपमा परिवर्तन भएको देखाउँछ।’
अनुसन्धानकर्ताहरूले चराहरूको भौगोलिक वितरणको पनि विश्लेषण गरेका थिए। अत्यधिक तापमान फेरबदल हुने क्षेत्रका चराहरू भूमध्यरेखा नजिक बस्ने चराहरूको तुलनामा छिटो विकसित हुने गरेको पाइएको छ। जलवायुमा आउने उतारचढावले शरीरको बनावटमा परिवर्तन ल्याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।
‘हाम्रो खोजले शारीरिक परिवर्तनको दरलाई जैव विविधताका अन्य क्षेत्रहरूसँग जोड्न प्रेरणा दिनेछ,’ विक्सले भने, ‘एकजना सङ्कलनकर्ताले जम्मा गरेका नमुनाभन्दा यो धेरै ठूलो अनुसन्धान हो। प्रारम्भिक सङ्कलनकर्ताहरूले कम्प्युटरले उनीहरूका नमुनाको फोटो विश्लेषण गरेको हेर्न पाएका भए अचम्म मान्ने थिए।’
वैज्ञानिकहरूका अनुसार यो अनुसन्धानले वर्तमान समयमा भइरहेको द्रुत जलवायु परिवर्तनमा जीवहरूले कसरी प्रतिक्रिया दिन्छन् भनेर बुझ्न मद्दत गर्नेछ।
‘अहिले हामी मानव इतिहासको यस्तो मोडमा छौँ जहाँ तीव्र विश्वव्यापी जलवायु परिवर्तन भइरहेको छ,’ बर्भले भने, ‘मानव क्रियाकलापको दीर्घकालीन प्रभाव बुझ्न हामीले पृथ्वीको इतिहास र विकासक्रमका घटनाक्रमबीचको सम्बन्ध अध्ययन गर्नुपर्छ।’
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
खुसी
दुःखी
अचम्मित
उत्साहित
आक्रोशित
प्रतिक्रिया
पुराना
लोकप्रिय
यो पनि
ट्रेन्डिङ
एआईले खोल्यो चराको विकासक्रममा आएको परिवर्तनको रहस्य
News Summary
Generated by OK AI. Editorially reviewed.
- युनिभर्सिटी अफ मिसिगनका वैज्ञानिकहरूले एआईको प्रयोग गरी चराको विकासक्रम एकनास नभई निश्चित समयमा तीव्र गतिमा हुने गरेको तथ्य पत्ता लगाएका छन्।
- अध्ययनका अनुसार करिब ३ करोड ५० लाख वर्षअघि पृथ्वीमा आएको शीतलहरका कारण चराहरूको शारीरिक बनावटमा तीव्र विकास भएको थियो।
- मुख्य लेखक जेक बर्भले भने, ‘समयसँगै अवसरहरू कम हुँदै जाँदा विकासक्रम सुस्त हुन्छ र यो विभिन्न चरणमा हुन्छ, जुन तथ्याङ्कमा पनि देखिएको छ।’
१४ साउन, काठमाडौं । युनिभर्सिटी अफ मिसिगनका वैज्ञानिकहरूले चराको विकासक्रमसम्बन्धी अध्ययनमा एआईको प्रयोग गरेका छन्। उनीहरूले चराहरूको विकासक्रम एकनासले नभई निश्चित समयमा तीव्र गतिमा भएको पत्ता लगाएका छन्। चराको शारीरिक बनावटमा आएका ठूला परिवर्तनहरू पृथ्वीको जलवायुमा आएको फेरबदलसँग मिलेका छन्।
विकासक्रमको सिद्धान्तले जीवनको विविधता द्रुत परिवर्तन र त्यसपछिको सुस्त गतिबाट हुने अनुमान गर्दै आएको थियो। जीवाश्महरूले यसको सङ्केत दिए पनि नयाँ अध्ययनले आधुनिक चराका कङ्कालको नाप विश्लेषण गरेर यो तथ्य पुष्टि गरेको हो।
‘यो विकासक्रमको सिद्धान्तका लागि धेरै महत्त्वपूर्ण छ किनभने १०० वर्ष पुरानो इतिहासले नयाँ समूहहरूको उदय तीव्र विविधीकरणसँग जोडिएको भविष्यवाणी गर्छ,’ अध्ययनका मुख्य लेखक जेक बर्भले भने, ‘यो नयाँ पारिस्थितिक अवसर वा कुनै समूह नयाँ महाद्वीपमा पुगेका कारण हुन सक्छ। समयसँगै अवसरहरू कम हुँदै जाँदा विकासक्रम सुस्त हुन्छ र यो विभिन्न चरणमा हुन्छ। सिद्धान्तले जे अनुमान गर्छ, हामीले तथ्याङ्कमा पनि त्यही देखेका छौँ।’
वैज्ञानिकहरूले २००० भन्दा बढी प्रजातिका चराका १ लाख ७० हजारभन्दा बढी कङ्कालका नापहरू सङ्कलन गरेका थिए। यो कार्य स्केभिजन नामको एआई टुलको मद्दतले सम्भव भएको हो। यो प्रणालीले संग्रहालयमा रहेका १५ हजारभन्दा बढी नमुनाहरूको मापन गरेको थियो।
अध्ययनले करिब ३ करोड ५० लाख वर्ष पहिले चराको शारीरिक बनावटमा निकै तीव्र विकास भएको देखाएको छ। यो समय पृथ्वीमा तीव्र शीतलता आएको समयसँग मेल खान्छ। त्यसैगरी १ करोड ५० लाख वर्ष पहिले विकासक्रम सुस्त भएको पाइएको छ।
‘हाम्रो खोजले मेरो सोचाइमा परिवर्तन ल्याएको छ,’ विश्वविद्यालयका एसोसिएट प्रोफेसर ब्रायन विक्सले भने, ‘विकासक्रमको दरमा देखिएको यो दुर्लभ र ठूलो वृद्धिले चराहरूले नयाँ पारिस्थितिक क्षेत्रको खोजी गर्दै तीव्र रूपमा परिवर्तन भएको देखाउँछ।’
अनुसन्धानकर्ताहरूले चराहरूको भौगोलिक वितरणको पनि विश्लेषण गरेका थिए। अत्यधिक तापमान फेरबदल हुने क्षेत्रका चराहरू भूमध्यरेखा नजिक बस्ने चराहरूको तुलनामा छिटो विकसित हुने गरेको पाइएको छ। जलवायुमा आउने उतारचढावले शरीरको बनावटमा परिवर्तन ल्याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।
‘हाम्रो खोजले शारीरिक परिवर्तनको दरलाई जैव विविधताका अन्य क्षेत्रहरूसँग जोड्न प्रेरणा दिनेछ,’ विक्सले भने, ‘एकजना सङ्कलनकर्ताले जम्मा गरेका नमुनाभन्दा यो धेरै ठूलो अनुसन्धान हो। प्रारम्भिक सङ्कलनकर्ताहरूले कम्प्युटरले उनीहरूका नमुनाको फोटो विश्लेषण गरेको हेर्न पाएका भए अचम्म मान्ने थिए।’
वैज्ञानिकहरूका अनुसार यो अनुसन्धानले वर्तमान समयमा भइरहेको द्रुत जलवायु परिवर्तनमा जीवहरूले कसरी प्रतिक्रिया दिन्छन् भनेर बुझ्न मद्दत गर्नेछ।
‘अहिले हामी मानव इतिहासको यस्तो मोडमा छौँ जहाँ तीव्र विश्वव्यापी जलवायु परिवर्तन भइरहेको छ,’ बर्भले भने, ‘मानव क्रियाकलापको दीर्घकालीन प्रभाव बुझ्न हामीले पृथ्वीको इतिहास र विकासक्रमका घटनाक्रमबीचको सम्बन्ध अध्ययन गर्नुपर्छ।’
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
खुसी
दुःखी
अचम्मित
उत्साहित
आक्रोशित
प्रतिक्रिया
पुराना
लोकप्रिय
यो पनि
ट्रेन्डिङ
विरोधका बीच मेटाले ल्यायो एआईबाट गेम र टुल बनाउन मिल्ने ‘पकेट’ एप
२२ असार, काठमाडौं । आफ्ना एपहरूमा एआईबाट उत्पन्न सामग्रीहरूको बढ्दो उपस्थितिलाई लिएर तीव्र विरोध भइरहे पनि मेटा कम्पनीले आफ्नो एआई सामग्रीहरूको निर्माणलाई अघि बधाइरहेको छ।
कम्पनीले प्रयोगकर्ताहरूका लागि एउटा नयाँ एप सार्वजनिक गरेको छ । जसको मद्दतले एआई प्रयोग गरेर विभिन्न गेम र डिजिटल टूलहरू बनाउन तथा तिनलाई अरूमाझ सेयर गर्न सकिनेछ।
‘पकेट’ नाम दिइएको यस एपले प्रयोगकर्तालाई आफूले बनाउन चाहेको कुराको सामान्य प्रम्प्ट टाइप गरेरै नयाँ फङ्सन वा डिजिटल सामग्री तयार गर्ने सुविधा दिन्छ। यस एपको गुगल प्ले स्टोरमा राखिएको विवरण अनुसार, पकेट साना डिजिटल टूल वा गेम (गिज्मोस) बनाउने र सेयर गर्ने एउटा रचनात्मक प्लेटफर्म हो।
गिज्मो भनेको एउटा सानो इन्टररेक्टिभ सामग्री हो जसमा ट्याप गरेर खेल्न वा चलाउन सकिन्छ र प्रयोगकर्ताले यसको वर्णन गरेकै भरमा मात्र पनि यस्तो गिज्मो तयार पार्न सक्छन्।
उदाहरणका लागि यदि कुनै प्रयोगकर्तालाई अन्तरिक्षका एलियनहरूलाई हराएर ब्रह्माण्डमा प्रभुत्व जमाउने खालको गेम चाहिएको छ भने उसले त्यही कुरा प्रम्प्टको रूपमा टाइप गर्न सक्छ र मेटाको एआई-संचालित एपले सोही अनुसारको गेम तयार पारिदिनेछ।
यसका साथै प्रयोगकर्ताहरूले अन्य मानिसहरूले बनाएका विभिन्न प्रोजेक्ट वा गिज्मोहरूको फिड पनि स्क्रोल गरेर हेर्न सक्छन्। यस फिडमा सबैभन्दा उत्कृष्ट र आकर्षक गिज्मोहरूलाई अगाडि ल्याउनका लागि प्रयोगकर्ताले तिनमा लाइक र कमेन्ट गर्न सक्ने व्यवस्था पनि गरिएको छ।
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
खुसी
दुःखी
अचम्मित
उत्साहित
आक्रोशित
प्रतिक्रिया
पुराना
लोकप्रिय
यो पनि
ट्रेन्डिङ
आफ्नो सफ्टवेयर आफैँ बनाउँदै नेपाल टेलिकम, ‘भाइब कोडिङ’ लाई प्रोत्साहन
११ असार, काठमाडौं । नेपाल सरकारको ९० प्रतिशत स्वामित्व भएको नेपाल टेलिकमले कम्पनीलाई आधुनिक, डिजिटल र ग्राहक केन्द्रित बनाउन आवश्यक सफ्टवेयरहरू आफैँ बनाउन थालेको छ ।
यसअघि कम्पनीले त्यस्ता सफ्टवेयरहरू अन्य कम्पनीबाट आपूर्ति लिने गरेकोमा अब आफ्नै प्राविधिक जनशक्तिको क्षमता उपयोग गर्दै विभिन्न आन्तरिक (इन–हाउस) सफ्टवेयर प्रणालीहरूको विकास र कार्यान्वयनलाई प्राथमिकता दिएको टेलिकमका प्रवक्ता कमल लामिछानेले बताए ।
आन्तरिक कार्यप्रणालीलाई स्वचालित, पारदर्शी र जवाफदेही बनाउन चालिएका यी कामले कम्पनीको सुशासन र सेवा प्रवाहमा ठूलो परिवर्तन ल्याउने भन्दै टेलिकमले आन्तरिक रूपमै सफ्टवेयर निर्माणको काम थालेको हो ।
जस्तो– टेलिकमले केन्द्रीय कार्यालयदेखि क्षेत्रीय निर्देशनालय र मातहतका सबै कार्यालयहरूलाई समेट्ने गरी ‘प्रोक्योरमेन्ट म्यानेजमेन्ट सिस्टम’ अर्थात् खरिद व्यवस्थापन प्रणाली लागू गरेको छ ।
नेपालको सार्वजनिक खरिद ऐनका व्यवस्था र व्यावहारिक पक्षहरूलाई ध्यानमा राखेर निर्माण गरिएको यो सफ्टवेयरले कम्पनीको खरिद प्रक्रिया सुधार्न भूमिका खेल्ने टेलिकमका प्रवक्ता लामिछानेले बताए ।
सामान वा सेवा खरिदको योजना तय गर्नेदेखि लिएर बोलपत्र आह्वान, सम्झौता र त्यसपछिको अनुगमनका सबै चरणहरू अब यही डिजिटल प्रणालीबाट व्यवस्थापन हुने भएका छन् । आफ्नै इन्जिनियरहरूले बनाएको यो प्रणालीले खरिद प्रक्रियामा एकरूपता ल्याउने र फाइल घुमिरहने पुरानो प्रशासनिक ढिलासुस्तीलाई कम गर्ने लामिछानेको दाबी छ ।
यसरी प्रशासनिक सुधारसँगै टेलिकमले देशभर फैलिएका आफ्ना कार्यालयहरूको मर्मत–सम्भार कार्यलाई चुस्त बनाउन अर्को सफ्टवेयर बनाएको छ, ड्युटी चार्ट म्यानेजमेन्ट सिस्टम । कुन कार्यालयमा कुन प्राविधिक कुन सिफ्टमा कार्यरत छन् र उनीहरूले के जिम्मेवारी सम्हालिरहेका छन् भन्ने कुरा अब यो प्रणालीमार्फत तत्काल थाहा पाउन सकिन्छ ।
कतै दूरसञ्चार सेवामा अवरोध आएमा ड्युटीमा रहेका कर्मचारीलाई सिधै सम्पर्क गर्नका लागि फोन नम्बर र आवश्यक विवरणसमेत यसैमा उपलब्ध हुने भएकाले समस्याको समाधान पहिलेभन्दा छिटो हुन थालेको प्रवक्ता लामिछानेले बताए ।
त्यस्तै, कार्यालयभित्र हुने बैठक र छलफलहरूलाई प्रविधिमैत्री बनाउन ‘मिटिङ म्यानेजमेन्ट सिस्टम’ प्रयोगमा ल्याइएको छ । यस प्रणालीले बैठकका एजेन्डा तय गर्ने, सहभागी र आमन्त्रित सदस्यहरूको व्यवस्थापन गर्ने तथा बैठकका निर्णयहरू (माइन्युट) डिजिटल ढाँचामा रेकर्ड गर्ने कामलाई सहज बनाएको टेलिकमको भनाइ छ ।
टेलिकमका एक इन्जिनियरले बताएअनुसार, यसमा बैठक बस्ने तय भएपछि सम्बन्धित व्यक्तिहरूलाई एसएमएस र इमेलमार्फत स्वचालित रूपमा ‘रिमाइन्डर’ पठाइने व्यवस्था छ । आगामी दिनमा यसै प्रणालीभित्रैबाट अनलाइन बैठक र भिडियो कन्फ्रेन्सिङसमेत गर्न मिल्ने गरी सफ्टवेयरलाई थप परिष्कृत गर्ने काम पनि आन्तरिक रूपमा जारी छ ।
यसरी ग्राहक र नेटवर्कको सहजताका लागि पहिलेदेखि नै अन्य आन्तरिक सफ्टवेयर र ओपन सोर्स प्रविधिहरूको सफल प्रयोग गर्दै आएको दाबी टेलिकमको छ । उदाहरणका लागि, फाइबर इन्टरनेटको सीपीए (सर्टिफाइड पब्लिक एकाउन्टेन्ट) कन्फिगरेसन गर्ने, ग्राहकको माग र गुनासो संकलन गर्ने काम आन्तरिक सफ्टवेयरबाटै भइरहेका छन् ।
ट्रान्समिसन नेटवर्कको निगरानीका लागि क्याक्टी, नागियोस र स्मोकपिङ जस्ता टुल्सहरू तथा समस्या दर्ता (टिकेटिङ) का लागि जीएमसीसी र ओटीआरएस जस्ता प्रणाली सञ्चालनमा छन् ।
टेलिकमको इन्टरनेसनल नेटवर्क अपरेसन सेन्टरले जाबिक्स र नेटबक्सको सहायताले २४ घण्टा नै नेटवर्कको निगरानी गरिरहेको हुन्छ ।
यता, उपभोक्ताले मोबाइलबाटै एसईई वा प्लस टुको परीक्षाफल हेर्ने, सीयूजी (कर्पोरेट युजर ग्रुप) को जानकारी लिने, अनलाइन रिचार्ज गर्ने र पिन मेटिएको रिचार्ज कार्डको पैसा खातामा हाल्ने जस्ता दैनिक सुविधाहरू पनि टेलिकमकै आन्तरिक प्रविधिमार्फत सहज बनाइएको टेलिकमको दाबी छ ।
त्यस्तै, विभिन्न मोबाइल टावरहरूको अवस्था (अन–एयर स्टाटस) र नयाँ मागबारे बुझ्न ‘साइट म्यानेजमेन्ट’ पोर्टलहरू छन् भने नेपाल सरकारको ‘हेलो सरकार’ सँग जोडिएर आएका गुनासाहरूको व्यवस्थापनलाई पनि डिजिटल प्रणालीमा आबद्ध गरिएको छ ।
‘नेपाल सरकारको हेलो सरकारसँग सम्बन्धित गुणस्तर व्यवस्थापन कार्य हेर्नसमेत अहिले परिस्किृत व्यवस्था गरिएको छ । आन्तरिक रूपमा यसलाई थप व्यवस्थित बनाएका छौँ,’ लामिछानेले अनलाइनखबरसँग भने ।
कागजमुक्त टेलिकम बनाउने सपना
टेलिकमले सिंगो कार्यालयलाई कागजमुक्त बनाउने उद्देश्यका साथ ‘वर्कफ्लो म्यानेजमेन्ट सिस्टम’ विकास गरिरहेको छ । यसले प्रशासनिक र प्राविधिक फाइलहरूको निर्णय प्रक्रियालाई पूर्ण रूपमा अनलाइन र स्वचालित बनाउने छ, जसबाट कामको रियल टाइम अनुगमन गर्न सजिलो हुनेछ ।
यसका साथै सम्पूर्ण नेटवर्क र सूचना प्रविधि उपकरणहरूको एकीकृत व्यवस्थापनका लागि ‘युनिफाइड टिकटिङ सिस्टम’ बनाउने काम तीव्र गतिमा अघि बढेको छ ।
यो प्रणाली लागु भएपछि उपकरणमा आउने प्राविधिक समस्या र ग्राहकका गुनासाहरूलाई एउटै संयन्त्रबाट दर्ता, ट्र्याकिङ र समाधान गरिने छ ।
आगामी दिनमा मानव संसाधन, वित्त र व्यापारिक प्रगतिको विवरण सजिलै हेर्न मिल्ने डिजिटल ड्यासबोर्डहरू समेत यसमा थपिने छन् । आफ्नै जनशक्तिबाट उत्पादित यी डिजिटल प्रणालीहरूले टेलिकमको कार्यकुशलता र सेवाको गुणस्तर बढाउँदै संस्थालाई एक आधुनिक डिजिटल सेवा प्रदायकका रूपमा उभ्याउन बलियो जग तयार पारेका छन् ।
प्रवक्ता लामिछानेका अनुसार, कागजमुक्त टेलिकम बनाउनको लागि कुनै समय एउटा सानो प्राविधिक शाखामा सीमित आईटी टिमलाई परिमार्जन गरी झन्डै एक वर्षअघि डेडिकेटेड ‘सफ्टवेयर युनिट’ स्थापना गरिएको थियो । सोही टिममा जनशक्ति थप्दै टेलिकमले आफ्नै इन्जिनियरको टिम बनाएको छ । त्यही युनिटले आन्तरिक रूपमा आफ्ना लागि आवश्यक सफ्टवेयर बनाउन सक्रिय छ ।
‘बाहिरका महँगा विदेशी सफ्टवेयर वा भेन्डरमा भर पर्नुको साटो आफ्नै इन्जिनियरहरूको सहयोग लिएर डिजिटलाइजेसनको काम गरिरहेका हौँ,’ लामिछानेले भने, ‘यसअघि बनेका र अब बन्दै गरेका सबै कामले टेलिकमका आन्तरिक काममा डिजिटलाइजेसन हुने विश्वास छ ।’
यसबाट टेलिकमको लक्ष्य सिंगो प्रशासनिक र प्राविधिक फाइलहरूको निर्णय प्रक्रियालाई नै पूर्ण स्वचालित र डिजिटल रहेको बुझ्न सकिन्छ । ‘हामीले नेपाल टेलिकमलाई आधुनिक, डिजिटल तथा ग्राहक केन्द्रित सेवा प्रदायक संस्थाको रूपमा विकास गर्ने सपना देखेका छौँ,’ उनले थपे, ‘यस क्रममा आन्तरिक कार्यप्रणालीलाई थप प्रभावकारी र पारदर्शी बनाउन विभिन्न इनहाउस सफ्टवेयर प्रणालीहरूको विकासलाई प्राथमिकता दिएका हौँ ।’
भाइब कोडिङलाई प्रोत्साहन
टेलिकमले आफूलाई कागजमुक्त बनाउन एउटा सफ्टवेयर बनाउने युनिट नै बनाएर काम थालेको छ । प्रवक्ता लामिछानेका अनुसार करिब वर्ष दिनअघि नै खडा गरिएको यो युनिटमा जनशक्ति थप्ने र आन्तरिक रूपमा आवश्यक सफ्टवेयर निर्माण गर्ने क्रम चलिरहेको हो ।
यसरी सफ्टवेयर बनाउँदा टेलिकमका इन्जिनियरले भने भाइब कोडिङलाई प्राथमिकता दिएका छन् । टेलिकममा कार्यरत एक इन्जिनियरका अनुसार, पछिल्लो समय सफ्टवेयर निर्माणमा प्रयोग भइरहेको ‘भाइब कोडिङ’को लहरलाई उनीहरूले पनि पछ्याएका हुन् ।
यही तरिकाबाट परम्परागत रूपमा महँगा विदेशी सफ्टवेयर किन्ने वा एउटा सानो प्रविधिको लागि पनि लामो टेन्डर प्रक्रियामा जानुपर्ने झन्झटलाई चिर्दै टेलिकमको सफ्टवेयर युनिटले अचेल आफैँले साना–साना इनहाउस सफ्टवेयरहरू विकास गरिरहेको हो ।
पछिल्लो समयमा चर्चामा रहेको ‘भाइब कोडिङ’ भनेको परम्परागत रूपमा इन्जिनियर आफैँले हप्तौँ लगाएर कोडका लामा–लामा कोडहरू लेख्ने शैली होइन । बरु यसमा इन्जिनियरले आफूलाई चाहिएको सफ्टवेयरको आइडिया, बनोट र आवश्यकताबारे सोच्छन् र आधुनिक एआई टुल्सलाई निर्देशन दिन्छन् ।
एआईले इन्जिनियरको ‘भाइब’ अर्थात् भावना बुझेर कोड तयार पारिदिन्छ । इन्जिनियरले उक्त कोडलाई जाँच्ने, परिमार्जन गर्ने र कार्यान्वयन गर्ने काम गर्छन् । यसले गर्दा सफ्टवेयर निर्माणको काम गति पनि बढ्ने छ ।
‘हामीले भाइब कोडिङ नै फलो गरिरहेका छौँ । त्यसपछिका हाम्रा आफ्ना काम त छँदै छन् । तर यसले धेरै सहज बनाएको छ । अब सफ्टवेयर निर्माणमा चल्ने शैली पनि यही हो,’ टेलिकममा कार्यरत एक सफ्टवेयर इन्जिनियरले भने ।
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
खुसी
दुःखी
अचम्मित
उत्साहित
आक्रोशित
प्रतिक्रिया
पुराना
लोकप्रिय
यो पनि
ट्रेन्डिङ
एआई चलाउन बन्दुक लाइसेन्स ! एन्थ्रोपिकको सुपर एआईले ल्याएको विवाद
आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सको क्षेत्रमा पछिल्लो समय एआई कम्पनी एन्थ्रोपिकको नयाँ मोडेल माइथोस नयाँ बहसको केन्द्र बनेको छ । केही विश्लेषकहरू यो एआई मोडेलको क्षमता प्रति त्रसित भएका छन् । उनीहरूका अनुसार माइथोस यतिधेरै शक्तिशाली छ कि यसको प्रयोगका लागि बन्दुकको लाइसेन्स सरह विशेष अनुमति आवश्यक रहेको छ ।
मार्केट प्लाटफर्म पोलीमार्केटले सोसल मिडिया प्लाटफर्म एक्स मा गरेको एक पोस्टमार्फत यो विषय सार्वजनिक भएको हो । उक्त पोस्टअनुसार सो एआई मोडेल परीक्षणमा संलग्न केही व्यक्तिहरूले यसको क्षमताप्रति गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेको एन्थ्रोपिकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत डारियो आमोडीले नै खुलासा गरेका थिए । यद्यपि यो भनाइ स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि हुन सकेको छैन र आमोडीले यो टिप्पणी कुन सन्दर्भमा गरेका थिए भन्ने पनि स्पष्ट छैन।
आखिर के हो माइथोस ?
यो एन्थ्रोपिकको नयाँ एआई सिस्टम फेबल-५ को आधारभूत प्रविधि हो । कम्पनीले गत अप्रिलमा यसको झलक सार्वजनिक गरे पनि यसलाई सर्वसाधारणका लागि उपलब्ध गराएको थिएन । यसको मुख्य कारण यसको असाधारण क्षमता र त्यससँग जोडिएका सुरक्षा जोखिमहरू थिए ।
कम्पनीका अनुसार यो प्रविधि गलत व्यक्तिको हातमा पुगेमा बैंकिङ प्रणालीजस्ता महत्वपूर्ण पूर्वाधारहरूमा साइबर आक्रमण गर्न वा जैविक हतियार विकास गर्न समेत प्रयोग हुन सक्ने सम्भावना रहेको छ ।
एन्थ्रोपिकको दाबीअनुसार परीक्षणका क्रममा माइथोसले प्रमुख अपरेटिङ सिस्टमहरू र वेब ब्राउजरहरूमा रहेका सुरक्षा कमजोरीहरू पत्ता लगाएको थियो । तीमध्ये केही कमजोरी दशकौँसम्म लुकेर बसेका तथा यसअघि पहिचान हुन नसकेका बताइएको छ ।
यही जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै एन्थ्रोपिकले प्रोजेक्ट ग्लासविङ नामक विशेष कार्यक्रम सञ्चालन गरेको थियो । यसअन्तर्गत करिब ५० विश्वसनीय संस्थाहरूलाई मात्र माइथोस उपलब्ध गराइएको थियो।
जसमा गुगल, एप्पल, अमेजन, माइक्रोसफ्ट लगायतका प्रमुख प्रविधि कम्पनीहरू समावेश छन्। यसको उद्देश्य साइबर सुरक्षालाई बलियो बनाउन रक्षात्मक अनुसन्धानलाई सहयोग गर्नु थियो।
गत साता एन्थ्रोपिकले माइथोसको परिमार्जित संस्करण सार्वजनिक गरेको छ । कम्पनीका अनुसार यदि कसैले फेबल-५ लाई कुनै महत्वपूर्ण प्रणाली ह्याक गर्न वा जैविक हतियार निर्माणजस्ता जोखिमपूर्ण कार्यका लागि प्रयोग गर्ने प्रयास गरेमा मोडेल स्वतः कम क्षमतायुक्त पुरानो संस्करण क्लाउड ओपुस ४.८ मा फर्किनेछ ।
एआई मोडेलहरूको क्षमता मूल्यांकन गर्ने संस्था भाल्स एआईका अनुसार फेबल-५ विश्वमा हाल सार्वजनिक रूपमा उपलब्ध एआई मोडेलहरूमध्ये सबैभन्दा सक्षममध्येको एक हो । विभिन्न बेंचमार्क परीक्षणहरूमा यसले शीर्ष स्थान हासिल गरेको छ।
अमेरिकी सरकारको हस्तक्षेप र जेलब्रेक को डर
एन्थ्रोपिकको एआई मोडेलका विषयमा बहस चर्किएको बेला अमेरिकी सरकारले एन्थ्रोपिकलाई आफ्ना दुई शक्तिशाली मोडेल क्लाउड फेबल-५ अनि क्लाउड माइथोस-५ माथि विदेशी नागरिकहरूको पहुँच तत्काल रोक्न निर्देशन दिएको खबर सार्वजनिक भएको छ । यी मोडेलले राष्ट्रिय सुरक्षासम्बन्धी चिन्ता बढाएको तर्क अमेरिकी सरकारको छ ।
सो निर्देशनपछि एन्थ्रोपिकले विदेशी प्रयोगकर्ताहरूको पहुँच अस्थायी रूपमा निलम्बन गरेको जनाइएको छ । यो प्रतिबन्ध अमेरिका बाहिर रहेका विदेशी नागरिकमा मात्र सीमित नभई अमेरिकाभित्र बसोबास गरिरहेका विदेशी नागरिकहरूमा पनि लागू गरिएको बताइएको छ ।
रिपोर्टहरूका अनुसार अमेरिकी अधिकारीहरूलाई यी मोडेलहरूमा जेलब्रेकको जोखिम पनि रहेको छ । एआईको भाषामा जेलब्रेक भन्नाले मोडेलमा लगाइएका सुरक्षा सीमाहरू पार गरेर सामान्यतया नदिइने उत्तर वा संवेदनशील जानकारी प्राप्त गर्ने प्रविधिलाई जनाउँछ ।
यही कारणले एन्थ्रोपिकका यी नयाँ एआई मोडेलहरू केवल प्रविधिक क्षमताका कारण मात्र होइन, सुरक्षा, नैतिकता र राष्ट्रिय हितसँग जोडिएका प्रश्नहरूका कारण पनि विश्वव्यापी बहसको विषय बनेका छन् ।
एजेन्सी
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
खुसी
दुःखी
अचम्मित
उत्साहित
आक्रोशित
प्रतिक्रिया
पुराना
लोकप्रिय
यो पनि
ट्रेन्डिङ
अस्ट्रेलियाको नयाँ योजनाप्रति मेटाले किन जनायो कडा आपत्ति ?
News Summary
Generated by OK AI. Editorially reviewed.
- मेटाले सञ्चारमाध्यमलाई आर्थिक सहयोग गर्न बाध्य पार्ने अस्ट्रेलिया सरकारको नयाँ योजनाको कडा विरोध गरेको छ ।
- प्रस्तावित योजनाअनुसार सामाजिक सञ्जालहरूले सम्झौता नगरे अस्ट्रेलियामा हुने कुल आम्दानीको २.२५ प्रतिशत कर तिर्नुपर्नेछ ।
- यो नयाँ कानून लागू भएमा स्थानीय सञ्चारमाध्यमका लागि वार्षिक २० करोडदेखि २५ करोड अस्ट्रेलियाली डलर प्राप्त हुने अनुमान छ ।
२२ जेठ, काठमाडौं । सामाजिक सञ्जालको विशाल कम्पनी मेटाले सञ्चारमाध्यमहरूलाई आर्थिक सहयोग गर्न डिजिटल प्लेटफर्महरूलाई बाध्य पार्ने अस्ट्रेलिया सरकारको नयाँ योजनाप्रति कडा आपत्ति जनाएको छ।
मेटाले सरकारको उक्त प्रस्तावलाई खराब ढङ्गले डिजाइन गरिएको र अत्यन्तै अन्यायपूर्ण भन्दै आलोचना गरेको हो।
फेसबुक, ह्वाट्सएप र इन्स्टाग्रामको मातृ कम्पनी मेटाले बिहीबार सरकारसमक्ष आफ्नो सुझाव पेस गर्दै सरकारको न्यूज बार्गेनिङ इन्सेन्टिभ (एनबीआई) योजनाले सञ्चारमाध्यमहरूलाई दिगो मिडिया वातावरणका लागि आवश्यक पर्ने नयाँ नवप्रवर्तन गर्नबाट रोक्ने दाबी गरेको छ।
मेटाले सरकारलाई बुझाएको प्रतिवेदनमा भनिएको छ, ‘एनबीआईले उल्टो काम गर्छ । यसले सञ्चारमाध्यमहरूले दिगो व्यावसायिक मोडेल बनाएका छन् वा छैनन् भन्ने कुराको वास्ता नगरी राजस्वको ग्यारेन्टी गरिदिन्छ। यसले उनीहरूलाई बदलिँदो समयअनुसार अघि बढ्ने प्रतिस्पर्धात्मक दबाबबाट जोगाउँछ। रूपान्तरण सबैभन्दा बढी आवश्यक भएको बेला यसले परनिर्भरतालाई झन् संस्थागत गर्छ।’
मेटाले सरकारी योजना आर्थिक रूपमा अमिल्दो प्रस्तावले मिडिया क्षेत्रलाई दिगो बनाउन नसक्ने र यसले अमेरिकासँगको स्वतन्त्र व्यापार सम्झौता (एफटीए) मा अस्ट्रेलियाले गरेको प्रतिबद्धताको समेत स्पष्ट रूपमा उल्लङ्घन गर्ने दाबी गरेको छ।
मूल्य आदानप्रदानको कुनै सम्बन्ध नै नभएका विदेशी कम्पनीहरूमाथि दण्डात्मक कर लगाएर बलियो र स्वतन्त्र सञ्चारमाध्यम निर्माण हुन नसक्ने मेटाको तर्क छ।
के छ अस्ट्रेलिया सरकारको योजना ?
अस्ट्रेलियाको केन्द्र-वामपन्थी लेबर पार्टी सरकारको योजनाअनुसार यदि सामाजिक सञ्जाल र सर्च प्लेटफर्महरूले अस्ट्रेलियाली सञ्चारमाध्यमहरूलाई उनीहरूको समाचार सामग्रीका लागि भुक्तानी गर्ने सम्झौता गरेनन् भने उनीहरूले अस्ट्रेलियामा गर्ने कुल आम्दानीमा २.२५ प्रतिशत लेभी (कर) तिर्नुपर्नेछ।
त्यस्तै, तोकिएको न्यूनतम संख्यामा व्यावसायिक सम्झौता गर्ने प्लेटफर्महरूले यो करलाई घटाएर १.५ प्रतिशतमा झार्न सक्नेछन्। यस करबाट संकलन हुने रकम सञ्चारमाध्यमहरूले रोजगारी दिएका पत्रकारहरूको संख्याका आधारमा वितरण गरिनेछ।
यो नयाँ प्रस्तावले विशेष गरी मेटा, गुगल र टिकटकको माउ कम्पनी बाइटडान्सलाई लक्षित गरेको छ। तर, सर्च ट्राफिकलाई प्रभाव पार्ने ओपनएआई जस्ता एआई विकासकर्ताहरूलाई भने यसमा समेटिएको छैन।
यसअघिको सरकारले ल्याएको ‘न्यूज बार्गेनिङ कोड’ लाई मेटा लगायतका कम्पनीहरूले आफ्नो प्लेटफर्मबाट समाचार सामग्री नै हटाएर निष्क्रिय पारिदिएपछि वर्तमान प्रधानमन्त्री एन्थोनी अल्बानिजले गत अप्रिलमा यो नयाँ योजना अघि सारेका हुन्।
सरकारको अनुमानअनुसार संसद्बाट यो योजना पारित भएमा यसले स्थानीय सञ्चारमाध्यमका लागि वार्षिक २० करोड देखि २५ करोड अस्ट्रेलियाली डलर (अमेरिकी डलर १४ करोड ३ लाख देखि १७ करोड ८ लाख) संकलन गर्नेछ।
अस्ट्रेलियाको मिडिया युनियन ‘मिडिया इन्टरटेनमेन्ट एन्ड आर्ट्स एलायन्स’ का अनुसार विज्ञापन संकलनमा आएको ठूलो ह्रासका कारण सन् २००८ यता मात्रै अस्ट्रेलियामा १९,५०० भन्दा बढी पत्रकारको जागिर गइसकेको छ।
(अजजजिराबाट)
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
खुसी
दुःखी
अचम्मित
उत्साहित
आक्रोशित
प्रतिक्रिया
पुराना
लोकप्रिय
यो पनि
ट्रेन्डिङ
एआई सीप भएका सफ्टवेयर इन्जिनियरको तलब २५ प्रतिशतसम्म वृद्धि
च्याटबोटको ‘मिठो बोली’ले भ्रामक कुरा फैलाउने अध्ययनको खुलासा
डेटा, डिफेन्स र दर्शन : सिलिकन भ्यालीलाई पालान्टिरको चुनौती