यौनरोगको असर: समयमै उपचार नगरे गम्भीर परिणाम हुन सक्छ

GlobalSambadMedia

४ असार २०८२

यौनरोगको असर: समयमै उपचार नगरे गम्भीर परिणाम हुन सक्छ

लाजले होइन सचेतताले जितिन्छ

“यौनरोगको असर” एक संवेदनशील तर गम्भीर विषय हो, जसलाई समाजमा अझै पनि लाज र संकोचको चस्माबाट हेरिन्छ। यही कारणले धेरैले समयमै उपचार नगरी रोग लुकाउने प्रयास गर्छन्। तर विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) का अनुसार, हरेक दिन विश्वभर १० लाखभन्दा बढी मानिस यौन संक्रमणको शिकार हुन्छन्। यस्ता रोगहरू समयमै नठिक पारिएमा दीर्घकालीन असर पर्न सक्छ — जस्तै बाँझोपन, मस्तिष्क समस्या, नवजात शिशुमा विकृति आदि।

यौनरोगको प्रकार र असर

यौनरोगहरू मुख्यतः तीन प्रकारका हुन्छन् ब्याक्टेरियल, भाइरल र प्यारासाइटिक। ब्याक्टेरियल यौनरोग (जस्तै सिफिलिस, गोनोरिया) धेरैजसो औषधिबाट निको हुन्छन्, तर भाइरल यौनरोग (एचआईभी, हेपाटाइटिस B/C) दीर्घकालीन र नियन्त्रण योग्य मात्र हुन्छन्। यौनरोगको असर पुरुष र महिलामा फरक देखिए पनि दुवैमा गम्भीर हुन सक्छ, जस्तै अण्डकोष, पाठेघर वा मस्तिष्कसम्बन्धी समस्या।

यौनरोग लाग्ने कारणहरू

कण्डमको प्रयोग नगर्नु
असुरक्षित र जथाभावी यौनसम्पर्क
सुई वा औजारको साझा प्रयोग
संक्रमित आमा–बुबाबाट बच्चामा सर्नु
अप्राकृतिक यौनसम्पर्क

महिलामा यौनरोगको असर र लक्षणहरू

महिलामा यौनरोगका लक्षणहरू निम्न देखिन्छन्:

योनी चिलाउने वा दुख्ने
अस्वाभाविक स्राव वा गन्ध आउने
सम्भोगको समयमा दुखाइ
तल्लो पेट दुख्ने
रातो बिमिरा वा पानीका फोका

पुरुषमा देखिने यौनरोगको असर

पुरुषमा यौनरोगले निम्न लक्षण देखाउँछ:

लिङ्गबाट पीप आउनु
पिसाब गर्दा पोल्नु
यौनाङ्ग वरिपरि खटिरा, चिलाउने, रातोपन
साना घाउ वा फोका देखिनु

के यौनरोग निको हुन्छ?

यौनरोगको उपचार सम्भव छ कि छैन भन्ने कुरा त्यसको प्रकारमा निर्भर गर्छ। यौनरोगहरू मुख्यतः तीन प्रकारका हुन्छन् ब्याक्टेरियल, भाइरल र प्यारासाइटिक। प्रत्येक प्रकारको उपचार प्रक्रिया फरक हुन्छ:

१. ब्याक्टेरियल तथा प्यारासाइटिक यौनरोग

जस्तै: सिफिलिस, गोनोरिया, क्लामिडिया, ट्राइकोमोनियासिस

यी यौनरोगहरू ब्याक्टेरिया वा प्यारासाइट द्वारा सर्नुका कारणले हुने भएकाले सामान्यतया एन्टिबायोटिक औषधिबाट पूर्ण रूपमा निको पार्न सकिन्छ। तर समयमै उपचार नगरेमा यी रोगहरूले पाठेघर, अण्डकोष, मूत्रनली वा अन्य अङ्गमा गम्भीर क्षति पुर्‍याउन सक्छन्।

निको हुने यौनरोग (WHO अनुसार):

क्लामिडिया (Chlamydia)
गोनोरिया (Gonorrhea)
सिफिलिस (Syphilis)
ट्राइकोमोनियासिस (Trichomoniasis)

यस्तो यौन संक्रमण पत्ता लाग्ने बित्तिकै चिकित्सकको सल्लाह अनुसार सम्पूर्ण औषधि कोर्स पूरा गर्नु अत्यावश्यक हुन्छ।

२. भाइरल यौनरोग

जस्तै: एचआईभी (HIV), हेपाटाइटिस B/C, एचपीभी (HPV), हर्पिस (Herpes)

यी रोगहरू भाइरसका कारण हुने भएकाले पूर्ण रूपमा निको पार्न नसकिने भए पनि, उपचारद्वारा नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। औषधिहरूको सहायताले भाइरसको असर घटाउन, प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन र लक्षणहरू न्यून गर्न सकिन्छ।

नियन्त्रण योग्य तर निको नहुने यौनरोग:

एचआईभी/एड्स (HIV/AIDS)
हर्पिस (Herpes Simplex Virus)
हेपाटाइटिस B र C
एचपीभी (Human Papillomavirus)

यी भाइरल यौनरोगहरू दीर्घकालीन निगरानी, औषधि सेवन र सुरक्षित यौन व्यवहारद्वारा व्यवस्थापन गरिन्छ। यदि समयमै पहिचान गरिएन वा उपचारमा ढिलाइ भयो भने, रोगको असर शरीरको गहिरो अङ्गहरूमा जान सक्छ, जसले दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउँछ।

३. खोपद्वारा रोकथाम योग्य भाइरल यौनरोग

हेपाटाइटिस B: सुरक्षित र प्रभावकारी खोप उपलब्ध छ। नवजात शिशुहरूलाई पनि खोप दिन सकिन्छ।
एचपीभी (HPV): बच्चाहरू वा किशोरीहरूलाई दिइने खोपले गर्भाशयको क्यान्सरजस्ता रोगहरूबाट बचाउँछ।

खोप समयमै लगाइएमा यस्ता भाइरल संक्रमणहरूबाट धेरै हदसम्म सुरक्षित रहन सकिन्छ।

यौनरोग निको हुन्छ कि हुँदैन भन्ने कुरा रोगको प्रकृति र उपचारको समयमै पहुँचमा निर्भर हुन्छ।

ब्याक्टेरियल वा प्यारासाइटिक यौनरोगहरू उपचारयोग्य हुन्छन्।
भाइरल यौनरोगहरू निको त नहुने भए पनि पूर्णरूपमा नियन्त्रण गर्न सकिने अवस्थामा हुन्छन्।
हेपाटाइटिस B र एचपीभी जस्ता भाइरल संक्रमणहरू भने खोपद्वारा पूर्वरोकथाम गर्न सकिन्छ।

समयमै चिकित्सकको परामर्श, परीक्षण र पूरा औषधि सेवनले यौनरोगको प्रभाव घटाउन र दीर्घकालीन असरबाट बच्न सहयोग पुर्‍याउँछ।

उपचार नगरेको दीर्घकालीन असर

बाँझोपन (Infertility)
अण्डकोष वा पाठेघर क्षति
नवजात सन्तानमा मस्तिष्क वा अंग विकासको समस्या
दीर्घ पीडा, रक्तसञ्चार समस्या

यौनरोगबाट जोगिने उपायहरू

हरेकपटक कण्डमको प्रयोग गर्नुहोस्
एकल यौनसाथीमा सीमित रहनुहोस्
यौन सम्पर्कअघि र पछि यौनाङ्ग सफा गर्नुहोस्
सुई वा चिकित्सकीय उपकरण साझा नगर्नुहोस्
स्वास्थ्य परीक्षण नियमित गर्नुहोस्

यौनरोगको असरलाई हल्का नठानौं

यौनरोगको असर केवल तत्कालिक लक्षणमा सीमित हुँदैन, यो दीर्घकालीन समस्याको कारण बन्न सक्छ। लाज र संकोचको कारण रोग लुकाएर बस्नु समाधान होइन। बरु सचेत भई समयमै परीक्षण र उपचार गर्नुपर्छ। शिक्षा, सुरक्षा र संवादले मात्रै यस्तो संवेदनशील विषयमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सकिन्छ।