पायल्स खानपान अत्यन्तै महत्वपूर्ण विषय हो, विशेषगरी ती व्यक्तिहरूका लागि जो पायल्सको समस्या झेलिरहेका छन्। पाचन प्रणाली कमजोर हुँदा पायल्सको समस्या बढ्ने भएकाले, खानपानमा ध्यान दिनु अपरिहार्य हुन्छ।

पायल्सबाट बच्न र निको हुन के खाने र के नखाने?

पायल्स, जसलाई ह्यामोराइड्स पनि भनिन्छ, मलद्वारको एउटा सामान्य रोग हो जहाँ गुद्वारभित्रका रगतका नलीहरू फुलेर सुन्निन्छन्। यो समस्या मुख्यतया कब्जियतको कारणले हुन्छ। जब दिसा गर्दा गुद्वारमा अत्यधिक बल लागू हुन्छ, तब ती रक्तनलीहरूमा दबाब परेर फुल्न थाल्छन् र पायल्सको समस्या उत्पन्न हुन्छ।

यसकारण, पायल्सले दुखाइ र रगत बग्ने जस्ता समस्या ल्याउँछ। यस रोगबाट ग्रस्त भएका व्यक्तिहरूले खानपानमा निकै सतर्क रहनुपर्छ। किनभने अस्वस्थ र असन्तुलित खानपानले कब्जियत बढाउने र पायल्सको समस्या झन् बढाउन सक्छ।

यस लेखमा पायल्सबाट बच्न र उपचारमा सहयोग पुर्याउन के खाने उपयुक्त हुन्छ र के खानु हुँदैन भन्ने विस्तृत जानकारी प्रस्तुत गरिएको छ ताकि पीडितहरूले आफ्नो जीवनशैली र खानपानमा आवश्यक सुधार गरी सजिलो जीवन बिताउन सकून्।

पायल्स खानपान: के खानु हुँदैन?

धेरै मसालेदार र चिल्लो खानेकुरा

धेरै मसालेदार खाना, जस्तै तारेको-भुटेको मासु, समोसा, पकौडा र खुर्सानी भएका परिकारहरू पचाउन निकै गाह्रो हुन्छ।

यी खानाहरूमा तेल र मसला धेरै हुने हुँदा पाचन प्रणालीमा असर पुग्छ र कब्जियतको समस्या बढ्छ।

कब्जियतले दिसा गर्दा कडा र कठिन हुन्छ, जसले गर्दा मलद्वारमा चोटपटक लाग्छ र गुद्वार पोल्ने समस्या उत्पन्न हुन्छ।

त्यसैगरी, यस्ता खानेकुरामा फाइबरको मात्रा कम हुने भएकाले दिसा नरम र सहज रुपमा निस्कन सक्दैन।

यसले पायल्सको पीडा र असहजता झन् बढाउने काम गर्छ। अतः पायल्सको समस्या भएका व्यक्तिले धेरै मसालेदार र चिल्लो खानेकुराबाट जोगिनु अत्यन्त आवश्यक हुन्छ।

कफी र चिया

कफीमा पाइने मुख्य तत्त्व क्याफिनले शरीरमा पानीको कमी (डिहाइड्रेसन) गराउँछ, जसले गर्दा आन्द्रामा पानीको मात्रा कम भएर कब्जियत बढ्न सक्छ।

कब्जियत हुँदा दिसा कडा हुन्छ र पायल्स भएका व्यक्तिहरूलाई दिसा गर्न थप कठिनाई र दुखाइ हुन्छ।

यसले पायल्सको समस्या झन् विकराल बन्न सक्छ। यसैगरी, अत्यधिक चिया पिउनु पनि यस्तै असर पुर्याउन सक्छ।

चुरोट र रक्सी

चुरोटले हाम्रो पाचन प्रणालीलाई कमजोर बनाउँछ र गुद्वार क्षेत्रमा रगतको प्रवाह असामान्य रूपमा बढाएर संक्रमणको खतरा बढाउँछ।

रक्सीले पनि शरीरमा पानीको कमी गराउने भएकाले दिसा कडा र कब्जियत समस्या निम्त्याउँछ। यसरी कब्जियत र संक्रमणको संयोजनले पायल्सको अवस्था झन् खराब बनाउन सक्छ।

दूध र दुग्धजन्य पदार्थ

केही व्यक्तिहरूमा दूध र त्यसबाट बनेका परिकारहरूले कब्जियतको समस्या निम्त्याउन सक्छन्।

दूधमा पाइने प्रोटिनले पाचन प्रक्रिया प्रभावित पारेर आन्द्रा सुस्त बनाउन सक्छ, जसले कब्जियत र त्यसका कारण पायल्सको समस्या बढाउन सक्ने सम्भावना हुन्छ।

रातो मासु

रातो मासु (जस्तै गोमांस, खसीको मासु) पचाउन शरीरलाई बढी समय र प्रयास लाग्छ।

यसले पाचन प्रणालीमा बोझ बढाउँछ र आन्द्राको क्रियाशीलता सुस्त हुन सक्छ। पाचनमा ढिलाइ हुँदा कब्जियतको समस्या बढ्ने सम्भावना धेरै हुन्छ।

कब्जियतले पायल्सलाई उत्पन्न गर्न र बढाउन ठूलो भूमिका खेल्दछ। त्यसैले पायल्सबाट बच्न रातो मासुको अत्यधिक सेवन नगर्न सल्लाह दिइन्छ।

प्रोसेस्ड फुड (फास्ट फुड र फ्राइड फुड)

फ्राइड फुड, फास्ट फुड, फ्रोजन मिट जस्ता प्रशोधित खानेकुरामा पोषक तत्व कम र अस्वस्थ बोसो धेरै पाइन्छ।

यस्ता खानाहरू पचाउन गाह्रो हुने र कब्जियत बढाउने हुँदा पायल्सको जोखिम बढाउन सक्छन्।

लामो समयसम्म यस्ता खानाहरू सेवन गर्दा पाचन प्रणालीमा असर पर्छ र पायल्सको समस्या झन् गम्भीर हुन सक्छ।

पायल्स खानपान: के खाने उपयुक्त?

हरियो सागपात र तरकारी

पालुङ्गो, बन्दा, गाजर, काँक्रो, ब्रोकाउली जस्ता हरियो सागसब्जीहरूमा फाइबर र एन्टिअक्सिडेन्ट प्रचुर मात्रामा पाइन्छ। यी तत्वहरूले पाचन प्रणालीलाई मजबुत बनाउँछन् र आन्द्रालाई सफा राख्न मद्दत गर्छन्।

फलस्वरूप कब्जियत कम हुन्छ र पायल्सको समस्या घट्छ।

प्रशस्त मात्रामा पानी पिउनुहोस्

शरीरमा प्रशस्त पानी हुँदा आन्द्रा सक्रिय हुन्छ र विषाक्त पदार्थ बाहिर निस्कन्छ।

यसले कब्जियतलाई हटाउँछ, जसले गर्दा दिसा नरम भएर सजिलै निस्कन्छ र पायल्सको जोखिम कम हुन्छ।

सम्पूर्ण अन्न र फाइबरयुक्त खाना

चोकरयुक्त अन्न (जसमा अन्नको बाहिरी पर्त अर्थात् रौँ पनि समावेश हुन्छ), ओट्स, ब्राउन राइस जस्ता फाइबरले भरिपूर्ण खाना पचाउन सजिलो हुन्छ। यी खानाले आन्द्रामा पानी समातेर दिसालाई नरम बनाउँछ र नियमित रूपमा दिसा निस्कन मद्दत गर्छ।

यसरी कब्जियत कम हुन्छ र कब्जियतको कारणले हुने पायल्सको समस्या पनि घट्छ। यसले पाचन प्रणालीलाई स्वस्थ राख्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ।

ताजा फलफूल

मौसमी र ताजा फलफूलमा प्रशस्त मात्रामा फाइबर, भिटामिन र मिनरल्स पाइन्छ।

फाइबरले आन्द्राको क्रियाकलापलाई सक्रिय राख्छ र दिसा नरम बनाउँछ, जसले कब्जियतलाई कम गर्न मद्दत गर्छ। भिटामिन र मिनरल्सले शरीरको समग्र स्वास्थ्य सुधार्ने काम गर्छन् र पाचन प्रणालीलाई सशक्त बनाउँछन्।

त्यसैले ताजा फलफूल नियमित सेवन गर्दा पाचन प्रक्रिया सहज हुन्छ र पायल्सजस्ता समस्या कम हुन्छन्।

ड्राइ फ्रुट्स (बदाम, ओखर, चिया सिड)

ड्राइ फ्रुट्समा उच्च मात्रामा प्रोटिन, फाइबर र स्वस्थ बोसो पाइन्छ। यी पोषक तत्वहरूले आन्द्राको क्रियाकलापलाई नियमित बनाउन मद्दत गर्छन्।

फाइबरले आन्द्रालाई सफा राख्छ र दिसा नरम राख्न सहयोग पुर्‍याउँछ, जसले कब्जियत रोक्छ।

स्वस्थ बोसोले शरीरका अन्य अंगहरूको पनि राम्रो कार्य सुनिश्चित गर्छ। यसकारण, पायल्सको समस्या भएका व्यक्तिहरूले बदाम, ओखर, चिया सिडजस्ता ड्राइ फ्रुट्सको समुचित मात्रामा सेवन गर्नु फाइदाजनक हुन्छ।

दही

दहीमा पाइने प्रोबायोटिक्स भनिने लाभदायक ब्याक्टेरिया पाचन प्रणालीलाई स्वस्थ राख्न सहयोग गर्छ।

यी ब्याक्टेरियाले आन्द्रामा राम्रो ब्याक्टेरियाको सन्तुलन कायम राखेर पाचन प्रक्रियालाई सहज बनाउँछन्।

यसले कब्जियत घटाउन मद्दत गर्छ र त्यसले गर्दा पायल्सको समस्या पनि कम हुन्छ। नियमित दही सेवनले पाचन सुधार्ने र मलद्वारसम्बन्धी समस्या कम गर्ने प्रभावकारी भूमिका खेल्दछ।

पायल्स खानपान: के थाहा हुनु जरुरी छ?

पायल्सको समस्या हुँदा खानपानमा सचेत हुनु अत्यन्त आवश्यक छ।

धेरै मसालेदार, चिल्लो, कफी, रक्सी, प्रशोधित फुड र रातो मासुबाट टाढा रहँदा पायल्सको जोखिम कम हुन्छ। यसको सट्टामा हरियो सागपात, प्रशस्त पानी, सम्पूर्ण अन्न, फलफूल, ड्राइ फ्रुट्स र दही सेवन गर्नु उपयुक्त हुन्छ।

नियमित पाचन र नरम दिसाले पायल्सबाट बच्न मद्दत गर्छ। पायल्स खानपानलाई सन्तुलित र स्वस्थ राख्दै जीवनशैलीमा सुधार गर्न सकिन्छ।