लामो समय उपवास र स्वास्थ्य: समयमै खानाको महत्त्व
लामो समय उपवास हाल सबैभन्दा चर्चित डाइट ट्रेन्डको रूपमा फैलिँदैछ। यसमा मुख्य कुरा क्यालोरी वा कार्ब्सको मात्रामा ध्यान दिनु होइन, तर खाने समय निर्धारण गर्नु हो।
धेरै व्यक्तिहरू यसलाई अपनाउँछन्, र हलिउड सेलिब्रेटीहरूले पनि यसले उनीहरूलाई फिट राख्न सहयोग गरेको बताएका छन्।
उदाहरणका लागि, बेलायतका पूर्वप्रधानमन्त्री ऋषि सुनकले हप्ताको सुरुवातमा ३६ घण्टा उपवास गरेर खाना खान्छन् भन्ने बताएका छन्।
वैज्ञानिक अनुसन्धानले पनि इन्टरमिटेन्ट फास्टिङलाई केही हदसम्म समर्थन गरेको छ।
रातको लामो उपवासले मेटाबोलिज्म सुधार गर्न, कोशिकाहरूको मर्मतमा मद्दत गर्न र मानवको उमेर बढ्ने प्रक्रियालाई ढिलो गर्न सहयोग पुर्याउन सक्छ।
तर, हालैको ठूलो अध्ययनले चेतावनी दिएको छ कि दैनिक ८ घण्टाभित्र खाना खाने वा लामो समय भोकै बस्ने बानीले कार्डियोभास्कुलर रोगको जोखिम बढाउन सक्छ।
यसैले, स्वास्थ्य अवस्था, उमेर र जीवनशैलीअनुसार यसलाई सावधानीपूर्वक अपनाउनु आवश्यक छ।
नयाँ अध्ययनमा के पत्ता लाग्यो?
हालै अमेरिकामा गरिएको अध्ययनमा २० हजारभन्दा बढी वयस्कहरूको डाटा विश्लेषण गरिएको थियो।
यस अध्ययनले दैनिक ८ घण्टाभित्र खाना खाने बानी र मुटुसँग सम्बन्धित स्वास्थ्य जोखिमबीचको सम्बन्धको बारेमा महत्वपूर्ण जानकारी दिएको छ।
अध्ययनका मुख्य निष्कर्षहरू यस प्रकार छन्:
- कार्डियोभास्कुलर जोखिम वृद्धि:
दैनिक ८ घण्टाभित्र खाना खाने व्यक्तिहरूमा मुटुसँग सम्बन्धित रोग, जस्तै हृदयघात वा अन्य हृदयसम्बन्धी समस्या, हुने सम्भावना बढी देखिएको छ। - कुल मृत्युदरमा प्रभाव छैन:
इन्टरमिटेन्ट फास्टिङले कुनै पनि कारणले हुने कुल मृत्युदरमा ठोस असर पुर्याएको देखिएन। यसको अर्थ, यो बानीले सामान्य मृत्युको दरमा ठूलो फरक पार्दैन। - अन्य समय सीमा तुलना:
१०–१२ घण्टाभित्र खाना खाने व्यक्तिहरूसँग तुलना गर्दा, ८ घण्टाभित्र खाना खानेहरूमा कार्डियोभास्कुलर जोखिम अझ बढी देखियो।
ध्यान दिनुपर्ने कुरा के हो भने, यो अध्ययन कारण–प्रभाव प्रमाणित गर्दैन। यसको मतलब, ८ घण्टामा खाना खाने बानीले अनिवार्य रूपमा मुटु रोग निम्त्याउँछ भन्न सकिँदैन।
तथापि, यसले इन्टरमिटेन्ट फास्टिङलाई पूर्णरूपमा सुरक्षित मान्ने सामान्य धारणा चुनौती दिन्छ।
धूम्रपान र मधुमेह भएका व्यक्तिहरूमा जोखिम
अध्ययनले देखाएको छ कि इन्टरमिटेन्ट फास्टिङ वा लामो समय उपवास गर्दा धूम्रपान र मधुमेह भएका व्यक्तिहरू,
साथै पहिलेदेखि मुटुसँग सम्बन्धित रोग भएका व्यक्तिहरू सबैभन्दा बढी जोखिममा पर्छन्।
विशेष गरी:
- धूम्रपान गर्ने व्यक्तिहरू: मुटुसँग सम्बन्धित रोगको सम्भावना बढी हुन्छ।
- मधुमेह भएका व्यक्तिहरू: ब्लड सुगरमा अचानक गिरावट वा अन्य स्वास्थ्य जटिलता आउन सक्छ।
- पहिलेदेखि मुटु रोग भएका व्यक्तिहरू: कार्डियोभास्कुलर जोखिम अझ बढी हुन्छ।
यसकारण, यी समूहका व्यक्तिहरूले इन्टरमिटेन्ट फास्टिङ वा लामो समय उपवास अपनाउँदा नियमित स्वास्थ्य निगरानी र सावधानी अपनाउनु आवश्यक छ।
विशेषज्ञको दृष्टिकोण
प्रोफेसर भिक्टर वेन्जे झोङ (चीन, साङ्घाई जियाओ तोङ युनिभर्सिटी) का अनुसार:
“हामीलाई अपेक्षा नभएको कुरा यो हो कि धेरै वर्षसम्म ८ घण्टामा खाना खाने बानी हृदय रोगबाट मृत्युको बढेको जोखिमसँग जोडियो।”
उनको दृष्टिकोण अनुसार, दैनिक ८ घण्टाभित्र खाना खाने वा समय सीमित उपवास गर्ने बानीले मुटुसँग सम्बन्धित जोखिम बढाउन सक्छ।
डा. अनुप मिश्राको विचार:
- इन्टरमिटेन्ट फास्टिङले तौल घटाउन, इन्सुलिन संवेदनशीलता सुधार्न, रक्तचाप कम गर्न र लिपिड प्रोफाइल सुधार गर्न मद्दत गर्न सक्छ।
- यसले ब्लड सुगर नियन्त्रण गर्न, एन्टि–इन्फ्लेमेटरी प्रभाव दिन र सांस्कृतिक वा धार्मिक उपवाससँग मिल्न सजिलो हुने फाइदा पनि प्रदान गर्छ।
- तर, लामो समय उपवास गर्दा पोषक तत्वको कमी, भोक, चिडचिडापन, टाउको दुख्ने र पालन गर्न कठिनाइ जस्ता समस्या उत्पन्न हुन सक्छ।
सारांशमा, विशेषज्ञहरूको दृष्टिकोणले देखाउँछ कि इन्टरमिटेन्ट फास्टिङ लाभदायी हुनसक्छ, तर यसको असर व्यक्तिको स्वास्थ्य स्थिति, जीवनशैली र निगरानीमा निर्भर हुन्छ।
सावधानीका उपाय
विशेषज्ञहरूले लामो समय उपवास वा इन्टरमिटेन्ट फास्टिङ अपनाउँदा ध्यान दिनुपर्ने मुख्य बुँदाहरू यसप्रकार सुझाव दिएका छन्:
- व्यक्तिगत स्वास्थ्यअनुसार योजना बनाउनु:
प्रत्येक व्यक्तिको स्वास्थ्य अवस्था फरक हुन्छ। त्यसैले, मधुमेह, मुटु रोग, वृद्ध वा लामो समयदेखि बिरामी व्यक्तिहरूले इन्टरमिटेन्ट फास्टिङ अपनाउँदा विशेष निगरानी र चिकित्सकको सल्लाह अनिवार्य हुन्छ। - पोषणमा ध्यान दिनु:
केवल खाने–छोड्ने समयको मात्रामा ध्यान दिनु पर्याप्त हुँदैन। खानाको पोषणयुक्तता र आवश्यक मात्रामा प्रोटिन, भिटामिन, मिनरल समावेश भएको सुनिश्चित गर्नु जरूरी छ। - उपवासको समय–सीमा लचिलो बनाउनु:
सबैका लागि एउटै समय सीमा उपयुक्त हुँदैन। आफ्नो स्वास्थ्य, उमेर र जीवनशैलीअनुसार उपवासको समय–सीमा समायोजन गर्नु उचित हुन्छ। - नियमित स्वास्थ्य निगरानी:
लामो समय उपवास गर्दा शरीरमा पानीको कमी, ब्लड सुगरको कमी वा कमजोरी आउन सक्छ।
यसैले, स्वास्थ्य र जीवनशैलीको नियमित निगरानी आवश्यक छ।
लामो समय उपवास गर्नेहरूको मुख्य सन्देश
अध्ययनले देखाउँछ कि इन्टरमिटेन्ट फास्टिङ, विशेष गरी दैनिक ८ घण्टाभित्र खाना खाने बानी, कार्डियोभास्कुलर (मुटुसँग सम्बन्धित) रोगको जोखिम बढाउन सक्छ।
यसको अर्थ, मुटुसँग सम्बन्धित रोग, जस्तै हृदयघात वा अन्य हृदय समस्या हुने सम्भावना अन्य मानिसको तुलनामा बढी हुन सक्छ।
यद्यपि, कुल मृत्युदरमा यसले ठोस प्रभाव पार्दैन। यसले देखाउँछ कि इन्टरमिटेन्ट फास्टिङले सामान्य जीवनशैली वा अन्य कारणले हुने मृत्युको दरमा ठूलो फरक पार्दैन,
तर मुटुसँग सम्बन्धित रोगको जोखिममा निरन्तरता देखिन्छ।
स्वस्थ व्यक्तिहरूका लागि, उपवास अपनाउँदा सावधानीपूर्वक योजना बनाउनु जरूरी छ।
लामो समय उपवास वा समय सीमित खाना खाने बानी सबैका लागि समान लाभदायी हुँदैन।
स्वास्थ्य, उमेर, जीवनशैली र रोगको अवस्थालाई ध्यानमा राखेर मात्र यो अभ्यास गर्नु उपयुक्त हुन्छ।
विशेष गरी, धूम्रपान गर्ने, मधुमेह भएका र पहिलेदेखि रोग ग्रसित व्यक्तिहरूका लागि छोटो समय सीमामा खाना खाने वा लामो समय उपवास गर्नुले जोखिम अझ बढाउन सक्छ।
यस्तो अवस्थामा स्वास्थ्य निगरानी आवश्यक हुन्छ।
उपवासको प्रभाव व्यक्तिको स्वास्थ्य र जीवनशैलीमा निर्भर हुन्छ।
सबैका लागि एउटै नियम लागू हुँदैन। यसैले, पोषण र स्वास्थ्य निगरानी सधैं प्राथमिकता दिनु आवश्यक छ।
🌐 हाम्रो वेबसाइट: globalsambadmedia.com
👉 Global Sambad Network पेजलाई आजै Follow गर्नुहोस् र सबै नयाँ अपडेटहरू पाइरहनुहोस्!
