दुर्गा थापा प्रकरण अहिले अनुसन्धानको केन्द्रविन्दुमा

त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल अध्यागमन कार्यालयमा अधिकृतका रूपमा कार्यरत दुर्गा थापा भिजिट भिसा प्रकरणमा संलग्न रहेको आशंकामा अनुसन्धानको घेरामा परेकी छन्। यो दुर्गा थापा प्रकरणले विमानस्थल अध्यागमन विभागमा फैलिएको भ्रष्टाचारको उजागर गरेको छ।

२०४६ सालको जनआन्दोलनको आइकनिक तस्वीरबाट चर्चामा आएकी दुर्गा थापा अहिले एक गम्भीर अनुसन्धानको विषय बनेकी छिन्। उनी भिजिट भिसा मार्फत युवाहरूलाई विदेश पठाउने गिरोहसँग सम्बन्धित रहेको आशंकामा छानबिनमा छिन्।

गृह मन्त्रालय स्रोतका अनुसार, थापाको संलग्नता पुष्टि हुने आधार उच्च तहमा पुगेपछि उनलाई तत्काल जिम्मेवारीबाट हटाएर विभागमा तानिएको हो।

मन्त्रालयले गोप्य रूपमा छानबिन अगाडि बढाएको छ।

एक मन्त्रालय स्रोतले भने, “जाँचको क्रममा केही सूचना पुष्टि भएका छन्। त्यसपछि उनलाई अध्यागमन कार्यालयबाट हटाइएको हो।”

दुर्गा थापा प्रकरण : आफूमाथि लगाइएको आरोप अस्वीकार

दुर्गा थापाले आफूमाथि लागेको आरोपलाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार गर्दै आफूलाई बदनाम गर्न यस्तो कुरा गरिएको दाबी गरेकी छन्।

उनले बताइन् कि, “म एक महिनाअघि विमानस्थल पुगेकी थिएँ, त्यसबेला विमानस्थल अध्यागमन प्रमुख तीर्थराज भट्टराईलाई कारबाही गरिएको थियो।

त्यसपछि विष्णु कोइराला लगायत केही वरिष्ठ अधिकारीहरूसँग छलफलपछि मैले विभागमा सरुवा मागेर काम थालेकी हुँ।”

थापाले थपे, “मैले नयाँ महानिर्देशकलाई पनि स्पष्ट रूपमा जानकारी गराएको थिएँ कि म पुनः विमानस्थलमा जान तयार छु र त्यस विषयमा कुनै लुकिछिपी छैन।”

उनको भनाइ अनुसार, यी आरोपहरू राजनीतिक वा व्यक्तिगत रूपमा बदनाम गर्न बनाइएको दुष्प्रचार हुन सक्ने सम्भावना पनि रहेको छ।

यसैले थापाले आफ्नो तर्फबाट पूर्ण पारदर्शिता राख्न र छानबिनमा सहयोग गर्न तत्परता देखाएकी छन्।

दुर्गा थापा प्रकरण : अनुसन्धानको पृष्ठभूमि

७ जेठमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा छापा मार्दै तत्कालीन प्रमुख अधिकृत तीर्थराज भट्टराईलाई पक्राउ गरेको थियो।

सो घटनापछि दुर्गा थापा र शम्भु ठगुन्ना सहितका अन्य अधिकारीहरू पनि अनुसन्धानको घेरामा परेका थिए।

अनुसन्धानलाई थप गहिरो बनाउने क्रममा, दुबई र नेपालको मोबाइल नम्बरहरूबीच भएको संवादका स्क्रीनसट उच्च सरकारी तहसम्म पुगेका थिए।

दुबई नम्बर विमानस्थलकै क्षेत्रमा सञ्चालित रहेको पाइएको छ भने नेपाली नम्बर सिराहाको एक व्यक्तिको नाममा दर्ता रहेको थियो। यद्यपि, सो व्यक्ति उक्त नम्बरको प्रयोग वा संवादबारे अनभिज्ञ रहेको अनुसन्धानमा खुल्यो।

यी तथ्यहरूले विमानस्थल अध्यागमन कार्यालयमा भइरहेको संलग्नता र अस्वाभाविक क्रियाकलापको पुष्टि भएको छ, जसको कारणले दुर्गा थापा प्रकरणमा छानबिन अझ तीव्र बनाइएको छ।

डिजिटल फरेन्सिक र गोप्य अपरेशन

अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले मोबाइल जफत गरी गरेको डिजिटल फरेन्सिक जाँचले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल अध्यागमन कार्यालयका कर्मचारीहरूको संलग्नता पुष्टि गरेको छ।

अनुसन्धान अधिकृतहरूको भनाइ अनुसार, असुलीको हिसाब-किताब राख्न स्मार्टफोन र विशेष सफ्टवेयरको सक्रिय प्रयोग हुँदै आएको छ।

त्यसैगरी, बिचौलियाहरूले कर्मचारीहरूलाई छुट्टै मोबाइल फोन प्रदान गर्ने गरेका थिए, जसले रकम असुलीको विवरण र संवाद सहज बनाउन सहयोग पुर्‍याउँथ्यो।

अनुसन्धानले देखाएको छ कि ती मोबाइलहरू हरेक हप्ता परिवर्तन गरिन्थ्यो ताकि कुनै पनि अनियमितता छिपाउन सकियोस्।

यसैगरी, दरबन्दीभन्दा बढी कर्मचारी खटाउने चलनले पनि भ्रष्टाचारलाई बढावा दिएको पाइएको छ।

यी सबै तथ्यहरूले विमानस्थल अध्यागमनमा भइरहेको व्यापक भ्रष्टाचार र मानव तस्करी जस्ता अनियमितता प्रस्ट पार्छन्।

जनआन्दोलनकी ‘पोष्टर गर्ल’ दुर्गा थापा

दुर्गा थापा २०४६ सालको जनआन्दोलनमा विद्यार्थी नेतृको रूपमा सक्रिय रहिएकी थिइन्।

फोटो पत्रकार मिन बज्राचार्यले खुलामञ्चमा प्रजातन्त्रको विजयोत्सव मनाउँदै गर्दा खिचेको उनको दुई हात माथि उठाएर उत्सव मनाइरहेको तस्वीर देशभर चर्चित भयो।

यो तस्वीर जनआन्दोलनको प्रतीकका रूपमा टिसर्ट, ब्यानर, मग लगायत विभिन्न सामग्रीमा छापिएर प्रजातान्त्रिक आन्दोलनको इतिहासमा अमर भइसकेको छ।

त्यसपछि थापाले नेपाल विद्यार्थी संघमा आवद्ध भएर राजनीतिक सक्रियता जारी राखिन् र पछि तरुण दलको सदस्य हुँदै पार्टीमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरिन्।

लोकसेवा आयोगको परीक्षा पास गरी सरकारी सेवामा प्रवेश गरेपछि उनले विभिन्न जिल्लामा सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारीको रूपमा काम गरिन्।

उनको विमानस्थल अध्यागमन कार्यालयमा यो छैठौं कार्यकाल हो, जहाँ उनले लामो समयदेखि जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएकी छन्।

नीतिगत सुधारतर्फ गृह मन्त्रालय

अध्यागमन विभागका महानिर्देशक रामचन्द्र तिवारीका अनुसार, हाल गृह मन्त्रालयले भ्रष्टाचार र अनियमितताविरुद्ध शून्य सहनशीलताको नीति अपनाउँदै छानबिनलाई तीव्रता दिएको छ।

यो नीति अन्तर्गत विभागमा संलग्न कुनै पनि कर्मचारीले गैरकानुनी गतिविधि गर्ने हो भने त्यसलाई कडाइका साथ कारबाही गरिने छ।

यसैक्रममा, हालै लोकसेवा आयोगको परीक्षा पास गरेका ४५ जना नयाँ अधिकृतहरूलाई त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल अध्यागमन कार्यालयमा जिम्मेवारी तोकिएको छ।

यसले पुराना र शंकास्पद कर्मचारीहरूलाई प्रतिस्थापन गर्दै विभागको कार्यक्षमता र पारदर्शितामा सुधार ल्याउने प्रयास हो।

साथै, अनुसन्धान अन्तर्गत केही पुराना कर्मचारीहरूलाई पनि जिम्मेवारीबाट हटाइएको छ ताकि विभागमा भइरहेको भ्रष्टाचार र भिजिट भिसा घोटाला जस्ता अनियमितताहरूलाई अन्त्य गर्न सकियोस्।

यस्तो सुधारात्मक कदमले विमानस्थल अध्यागमनलाई अधिक पारदर्शी र जिम्मेवार बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

महानिर्देशक तिवारीले भने, “हामीले यस्तो अनियमितता र भ्रष्टाचारलाई कुनै हालतमा सहनु हुँदैन भन्ने स्पष्ट नीति बनाएका छौं र ती नीति लागू गर्न कडा कदम चालिरहेका छौं।”

यसरी गृह मन्त्रालय र अध्यागमन विभागले आफ्नो कार्यक्षेत्रमा सुधार गर्दै भ्रष्टाचारमुक्त वातावरण सिर्जना गर्न सक्रिय भूमिका निर्वाह गरिरहेको छ।