भण्डारीको राजनीतिक फर्किने घोषणा शुक्रबार सार्वजनिक गर्दै पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले नेकपा एमालेको निषेधपछि आफू पुनः पार्टी राजनीतिमा सक्रिय हुने स्पष्ट धारणा राखेकी छिन्।

भण्डारीको राजनीतिक फर्किने घोषणा : एमालेले निषेध गरे पनि म राजनीतिबाट जनतासँग जोडिन्छु

नेपालको प्रमुख राजनीतिक दल नेकपा (एमाले) को केन्द्रीय कमिटी बैठक साउन ५ र ६ गते सम्पन्न भयो।

उक्त बैठकले पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको पार्टी सदस्यता नवीकरणमा रोक लगाउने निर्णय गर्दै

उनलाई पार्टी राजनीतिमा फर्किन नदिने निष्कर्ष निकालेको हो।

यसले स्पष्ट रूपमा देखाउँछ कि पार्टी नेतृत्व पूर्वराष्ट्रपतिसँगको सम्बन्धलाई सावधानीपूर्वक हेर्न चाहन्छ।

भण्डारी स्वयं विगतमा एमालेकी वरिष्ठ नेतृ रहँदै पार्टीको स्थायी कमिटी सदस्यसम्म रहेकी थिइन्।

पछि राष्ट्रपतिको रूपमा निर्वाचित भएपछि संविधानतः तटस्थ हुनुपर्ने भूमिकामा प्रवेश गरिन्।

तर, राष्ट्रपतिको कार्यकालको उत्तरार्धमा उनले लिएको कतिपय निर्णयहरू पार्टी झुकावपूर्ण देखिएको आलोचना हुँदै आएको थियो,

जसका कारण धेरैले उनलाई “एमाले–पक्षधर राष्ट्रपतिको” रूपमा लिएका थिए।

यही पृष्ठभूमिमा अहिलेको निर्णय आएको हो। एमाले नेतृत्वले स्पष्ट सन्देश दिएको छ कि भण्डारीले अब पार्टी राजनीतिमा औपचारिक रूपमा फर्कने अधिकार पाउने छैनन् — कम्तीमा तत्कालका लागि।

यस निर्णयको अर्को सन्देश हो: एमाले नेतृत्वभित्र अब शक्ति सन्तुलन कसरी चलिरहेको छ भन्ने कुराको स्पष्ट प्रतिविम्ब।

भण्डारीमाथिको यो निषेधात्मक निर्णय राजनीतिक रूपमा गम्भीर छ, किनभने:

1. उनी पूर्वराष्ट्रपति हुन् — राष्ट्रकै सर्वोच्च पदमा पुगिसकेकी नेतृ।
2. उनीसँग एमालेको लामो सम्बन्ध, नजिकको इतिहास र संगठनसँग गहिरो जडान छ।
3. उनी फेरि पार्टी राजनीतिमा फर्किन चाहन्छिन् भन्ने संकेत आफैंमा एउटा राजनीतिक पुनर्सक्रियता हो।

पार्टीको निर्णयबारे उनले तत्काल प्रतिक्रिया जनाएकी छैनन् भन्ने प्रारम्भिक अवस्था थियो,

तर अब उनले खुलेर आफ्ना विचार सार्वजनिक गर्दै आफू पार्टीमा फर्कन नपाउनु अन्यायपूर्ण भएको बताएकी छिन्।

भण्डारीको राजनीतिक सक्रियतामा पुनः प्रवेश

पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको शुक्रबार सार्वजनिक वक्तव्यले उनी अझै एमालेसँगको सम्बन्ध कायम गर्न चाहन्छिन् र पार्टी राजनीतिमा पुनः फर्किन दृढ इच्छाशक्ति राख्छिन् भन्ने स्पष्ट संकेत दिएको छ।

उनी स्वयंले उल्लेख गरेअनुसार, पार्टी सदस्य भएर बिताएको ४५ वर्ष लामो समय उनको प्रतिबद्धता, निष्ठा र संगठनप्रतिको सम्बन्धलाई दर्शाउँछ।

भण्डारीले राष्ट्रपतिको रूपमा राष्ट्रकै सर्वोच्च जिम्मेवारी निर्वाह गरिसकेको उल्लेख गरेर एउटा महत्वपूर्ण राजनीतिक संकेत पनि दिएकी छिन्—अब म पदको लोभमा छैन, सेवा भावमा छु। यस्तो अभिव्यक्तिले उनी माथिल्लो पदको चाहना नराखी संगठन, पार्टी र जनताको सेवाका लागि सक्रिय हुने बताउँछ,

जसले उनीप्रतिको आलोचना–जसले उनलाई सत्ताको लागि फर्कन खोजेको ठानिरहेका छन्–त्यसको खण्डन पनि गर्दछ।

उनको भनाइ– “राजनीति फेरि अंगाल्ने घोषणा”–सिर्फ व्यक्तिगत आकांक्षा होइन, यो एक राजनीतिक पुनः प्रवेशको औपचारिक सन्देश हो। यसले दुई सन्देश दिन्छ:

1. एमाले नेतृत्वप्रति असहमति – किनभने पार्टीले उनलाई रोक्ने निर्णय गरेको छ, तर उनले त्यो निर्णय स्वीकार नगरी आफू सक्रिय हुन खोजिरहेकी छिन्।
2. जनतासँग पुनः सम्बन्ध गाँस्ने कोशिश – राष्ट्रपतिको पदमा रहँदा उनले प्रत्यक्ष जनसम्पर्क गुमाएकी थिइन्; अब पुनः जनजीवनसँग जोडिने चाहना रहेको देखिन्छ।

यस वक्तव्यमा ‘पदप्रति लोभ छैन’ भन्ने भनाइ र ‘जनताको सेवा नै उद्देश्य हो’ भन्ने भावनाले उनलाई सार्वजनिक रूपमा नैतिक उचाइमा राख्ने प्रयास पनि देखिन्छ।

भण्डारीको यो घोषणा केवल आत्मसमीक्षा होइन, यो एक प्रकारको राजनीतिक पुनः प्रवेशको घोषणापत्र हो।

उनी एमाले नेतृत्वको निषेधात्मक नीतिप्रति स्पष्ट असन्तुष्टि प्रकट गर्दै छन् र साथसाथै आफ्नो ऐतिहासिक भूमिकालाई आधार बनाउँदै फेरि प्रभावशाली नेता बन्ने संकेत दिइरहेकी छन्।

उनका शब्दमा, ‘कुनै पदप्रति लालसा, महत्वाकांक्षा र आशक्ति ममा छैन । किनकी, मैले राष्ट्रकै सर्वोच्च पदमा पुगेर इतिहासमा आफ्नो नाम दर्ज गरिसकेकै छु। मेरो उद्देश्य भनेको पार्टीको सदस्य बन्ने, पार्टीलाई सबल, सुदृढ र एकताबद्ध बनाउने र राजनीति मार्फत देश र जनताको सेवा गर्ने नै हो। अनि मुलुक र जनतालाई समृद्ध र सुखी बनाउने अभियानलाई अगाडि बढाउने नै हो।’

असहमति, द्वन्द्व र एमालेभित्रको शक्ति संघर्षमा भण्डारीको हस्तक्षेप

पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले सार्वजनिक रूपमै एमालेको निर्णयप्रति असहमति जनाउनु आफैंमा असाधारण र राजनीतिक रूपमा प्रभावशाली कदम हो।

उनले खुला रूपमा भनेकी छिन् कि सदस्यता नवीकरणमा रोक लगाउनुको कुनै तुक छैन।

यसको अर्थ उनी पार्टी नेतृत्वको निर्णयसँग वैचारिक तथा सांगठनिक रूपमा सहमत छैनन् भन्ने स्पष्ट हुन्छ।

सामान्यतः राजनीतिक दलहरूभित्र यस्ता विषयहरू आन्तरिक छलफलमा राखिन्छन्।

तर भण्डारीले सार्वजनिक धारणा व्यक्त गर्नु नेतृत्वप्रतिको असहमति मात्र होइन, आफ्ना समर्थकहरूलाई संकेत दिने रणनीतिक चाल पनि हो।

यसले एमालेभित्र वर्तमान नेतृत्व–पूर्वपदाधिकारीबीचको विश्वासको संकट र गहिरिएको दूरी प्रस्ट देखाउँछ।

भण्डारीको यो वक्तव्य त्यसकारण पनि अर्थपूर्ण छ, किनभने उनी केवल पार्टीको सामान्य सदस्य मात्र होइनन्,

राष्ट्रकै सर्वोच्च पद सम्हालिसकेकी नेतृ हुन्। पार्टीले यति लामो समयसम्म निष्ठापूर्वक साथ दिएकी नेतृलाई निषेध गर्नु, अनि त्यसको सार्वजनिक असहमति–यी दुबै पक्षहरूले एमालेभित्रको गहिरो शक्ति संघर्ष उजागर गर्छ।

उनले बोलेका विचारहरूले पार्टीभित्र धेरै वर्षदेखि थाङ्नामा राखिएको एउटा पुरानो प्रश्न पनि उठाउँछ:
👉 पूर्वपदाधिकारीको भूमिकालाई एमालेले कसरी मूल्यांकन गर्छ?
👉 के उनीहरू पार्टीको साधारण सदस्य हुन सक्छन्? कि केवल सम्मानित “बाहिरी सल्लाहकार”?

भण्डारीको यो धारणा यस सवालको नयाँ ढोका खोल्नेछ, जहाँ नेतृत्वले आफ्ना पुराना आधारहरू कसरी व्यवस्थित गर्दैछ भन्ने सार्वजनिक बहसको विषय बन्नेछ।

भित्रैको मतभेद अब बाहिर देखा परिरहेको छ, र यसले पार्टीको एकतालाई चुनौती दिने सम्भावना पनि बढेको छ।

भण्डारीको राजनीतिक फर्किने घोषणाले भविष्यमा पार्ने प्रभाव

भण्डारीको सार्वजनिक असहमति र राजनीतिक पुनः सक्रियताको घोषणाले एमालेभित्रको आन्तरिक द्वन्द्वमा नयाँ मोड ल्याएको छ। यो केवल व्यक्तिगत असन्तुष्टि होइन,

यो संगठनको चरित्र, नेतृत्वको नीति र अनुशासनप्रतिको समझदारीमा प्रत्यक्ष चोट हो।

निकट भविष्यमा यस विषयमा व्यापक प्रतिक्रिया, काउण्टर वक्तव्य र सम्भवतः गुटगत बहसको क्रम सुरु हुने सम्भावना उच्च छ।