डा. रामनारायण शाह, जो काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन शाहका पिता हुन्, सोमबार मध्यान्ह निधन भए। मेयर बालेनका बुवा भएकाले सामाजिक सञ्जालमा धेरैले उनीप्रति श्रद्धाञ्जलीका शब्दहरू व्यक्त गरे।

तर डा. शाहको परिचय केवल बालेनका पिता मात्रमा सीमित थिएन। उनी नेपालका एक अब्बल आयुर्वेद चिकित्सक थिए, जसले आयुर्वेदिक सेवा र संस्थागत विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएका थिए। उनका कार्य र योगदानले नेपाली आयुर्वेदिक चिकित्सा क्षेत्रलाई मात्र होइन, समाजमा पनि आयुर्वेदको विश्वास र सम्मान स्थापित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो।

उनको जीवन र सेवाले उनलाई केवल चिकित्सक होइन, तर नेपाली आयुर्वेदिक समाजका सम्मानित र प्रेरणादायी नेतृत्वकर्ताको रूपमा चिनाएको छ।

लामो समयदेखि मधुमेह र पिसाबसम्बन्धी जटिलताबाट पीडित बालेनका पिता, वरिष्ठ आयुर्वेद चिकित्सक डा. रामनारायण शाहको सोमबार मध्यान्ह निधन भएको छ। ७७ वर्षको उमेरमा उनले अन्तिम सास लिएर जीवनको यात्रालाई समाप्त गरे।

सोशल मिडियामा धेरैले बालेनका बुवाप्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरेका छन्, तर डा. शाह केवल मेयर बालेन शाहका पिता मात्र थिएनन्।

उनी नेपाली आयुर्वेदका एक अनुभवी र सम्मानित स्तम्भ, जसले आफ्नो सम्पूर्ण जीवन आयुर्वेदिक चिकित्सा र संस्थागत विकासमा समर्पित गरेका थिए।

उनको निधनले नेपाली आयुर्वेद समुदायमा ठूलो क्षति पुगेको छ, र आयुर्वेद सेवा क्षेत्रमा उनका योगदानहरू सधैं सम्झनामा रहनेछन्।

आयुर्वेद शिक्षामा डा. शाहको यात्राः वरिष्ठ चिकित्सकको परिचय

डा. रामनारायण शाहले आफ्नो उच्च शिक्षा भारतको गुजरात आयुर्वेद विश्वविद्यालय, जामनगरबाट पूर्ण गरेका थिए।

उनले काय चिकित्सा (Ayurvedic Internal Medicine) मा एमडी प्राप्त गरेका थिए,

जुन आयुर्वेदको एक अत्यन्तै महत्वपूर्ण शाखा हो र जसले शरीरका विभिन्न आन्तरिक प्रणालीका रोगहरूको विशेषज्ञ उपचार समेट्छ।

उक्त अध्ययन र तालिमले डा. शाहलाई नेपाली आयुर्वेद क्षेत्रमा गहिरो ज्ञान र विशेषज्ञता हासिल गर्न मद्दत गरेको थियो।

उनी केवल रोगको उपचारमा दक्ष थिएनन्, तर रोगको मूल कारणको पहिचान, प्रणालीगत उपचार र दीर्घकालीन स्वास्थ्य व्यवस्थापनमा पनि उत्कृष्ट अनुभव राख्थे।

डा. शाहको शिक्षण यात्राले उनलाई आयुर्वेदिक चिकित्सा क्षेत्रमा सम्मानित र अनुभवी चिकित्सकको दर्जा दिलायो।

उनी प्रत्येक बिरामीको स्वास्थ्य समस्यालाई व्यक्तिगत, वैज्ञानिक र प्रणालीगत दृष्टिकोणबाट मूल्यांकन गर्थे। उनका उपचार पद्धतिहरू केवल रोगको लक्षणलाई कम गर्नेमा सीमित थिएनन्,

तर शरीर र मनको समग्र सन्तुलन कायम राख्ने र दीर्घकालीन स्वास्थ्य सुधार गर्ने दिशामा केन्द्रित थिए।

यसरी, डा. रामनारायण शाहको शैक्षिक र व्यावसायिक यात्राले उनलाई आयुर्वेदिक चिकित्सामा दिग्गज बनायो,

जसले नेपाली स्वास्थ्य क्षेत्रमा ठूलो योगदान पुर्‍यायो र उनलाई अनुभवी, सम्माननीय र विश्वासयोग्य चिकित्सकको रूपमा चिनायो।

चार दशकभन्दा बढी सरकारी सेवामा बालेनका पिता को योगदान

वि.सं. २०४३ मा डा. रामनारायण शाहले सरकारी सेवामा प्रवेश गर्दा आयुर्वेद विभाग भर्खरै संस्थागत हुँदै थियो। नन ग्रेजुएट पदबाट आफ्नो करियर सुरु गरे पनि,

उनको कडा मेहनत, निष्ठा, अनुशासन र योग्यताले उनलाई क्रमशः उच्च उच्च जिम्मेवारीहरूमा पुर्‍यायो।

उनले आफ्नो सेवाकालमा सम्हालेका प्रमुख भूमिकाहरू यसप्रकार रहेका छन्:

आयुर्वेद वैद्यखानाका प्रबन्ध निर्देशक (करिब ४ वर्ष): यस पदमा उनले वैद्यखानाको सञ्चालन, व्यवस्थापन र चिकित्सकीय गुणस्तरमा सुधार ल्याए। उनी केवल प्रशासनिक जिम्मेवारीमा सीमित थिएनन्; उनले चिकित्सा प्रक्रिया, बिरामी सेवा र कर्मचारी तालिममा पनि सुधार ल्याउने काम गरे।

आयुर्वेद विभागका निमित्त महानिर्देशक: यहाँ उनले विभागीय नीतिहरू तयार पार्न, सेवा विस्तार गर्न र संस्थागत सुधारमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरे। उनका पहलहरूले विभागको कार्यशैली र सेवा वितरण प्रणालीमा दीर्घकालीन सुधारको आधार तयार भयो।

नरदेवी आयुर्वेद अस्पतालमा विभिन्न महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारीहरू: यहाँ पनि उनले उपचार प्रणालीको गुणस्तर, प्रशासनिक दक्षता र रोगी सेवाको सुधारमा योगदान दिए। उनका प्रयासले अस्पतालको विश्वासिलो र पेशेवर छवि निर्माण गर्न ठूलो मद्दत पुग्यो।

डा. शाहको संगठनात्मक कौशल, दृढ नेतृत्व र दीर्घकालीन दृष्टिकोणले आयुर्वेद विभागलाई मात्र अघि बढाएको थिएन,

तर नेपाली जनतालाई गुणस्तरीय आयुर्वेदिक सेवा सुनिश्चित गर्न पनि महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍यायो।

उनको नेतृत्वमा, विभागले संस्थागत सुधार, सेवा विस्तार र उपचारको गुणस्तरमा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गर्‍यो।

डा. शाहको कार्यशैली र दृष्टिकोणले भविष्यका आयुर्वेद चिकित्सक र प्रशासकहरूको लागि प्रेरणा कायम राख्ने विश्वास गरिएको छ।

सहकर्मीहरूको दृष्टिमा बालेनका पिता: इमानदार र सुधारवादी व्यक्तित्व

आयुर्वेद चिकित्सा परिषद्का अध्यक्ष डा. श्याममणि अधिकारीले डा. रामनारायण शाहको कार्यशैलीको प्रशंसा गर्दै भने

“उहाँमा जहिल्यै संस्थागत सुधार गर्नुपर्छ भन्ने दृढ भावना थियो। कुनै पनि प्रक्रिया र व्यवस्थामा सुधारको सम्भावना देख्नुभयो र त्यसका लागि सक्रिय पहल गर्नुभयो।

उहाँको दृष्टिकोणले हाम्रो संस्था सधैं नयाँ दिशामा अघि बढ्ने प्रेरणा पाउँथ्यो।”

त्यस्तै, आयुर्वेद वैद्यखानाका निर्देशक डा. प्रदीप केसीले पनि उनका गुणहरूलाई उजागर गर्दै भने

“उहाँ सच्चा आयुर्वेद प्रेमी हुनुहुन्थ्यो। आयुर्वेदको उन्नति र प्रगतिको लागि उहाँसँग स्पष्ट दृष्टिकोण थियो र त्यसलाई सही दिशामा लैजान दृढ इच्छाशक्ति देखाउनुभयो।

उहाँको समर्पण, निष्ठा र इमान्दारीले हामी सबैलाई प्रेरित गरेको छ।

”डा. शाहको सहकर्मीहरूसँगको सम्वाद, नेतृत्व क्षमता र सुधारवादी सोचले उनलाई केवल एक विशेषज्ञ चिकित्सक मात्र होइन,

तर नेपाली आयुर्वेदिक चिकित्सा क्षेत्रका आदर्श नेतृत्वकर्ताको रूपमा चिनायो।

बालेनका पिता डा. शाहको सिर्जनशीलता: फर्निचरदेखि संरचना निर्माणसम्म प्रत्यक्ष संलग्नता

डा. रामनारायण शाह न केवल निष्ठावान र अनुभवी आयुर्वेद चिकित्सक थिए,

तर व्यवस्थापन, संरचना सुधार र कार्यालय सञ्चालनमा पनि असाधारण दक्षता राख्थे।

उनी सधैं वैद्यखानाको भौतिक संरचना, कार्यक्षमता, सुविधा र कार्यालय व्यवस्थापन सुधारमा प्रत्यक्ष संलग्न हुन्थे।

२०५८–५९ सालतिर, डा. शाहले वैद्यखानाका कुर्सी, टेबुल, सोफा, दराज लगायतका फर्निचर आफैं डिजाइन र निर्माण गराए।

उनी केवल डिजाइन तयार पार्न सीमित रहेनन्; उनले काठका मिस्त्री, कारपिन्टर र अन्य कर्मचारीहरूसँग मिलेर फर्निचरको गुणस्तर, मजबुती र दीर्घायु सुनिश्चित गर्न प्रत्यक्ष अनुगमन गरे।

वैद्यखानाका निर्देशक डा. प्रदीप केसी भन्छन्

“उहाँले बनाउनुभएका फर्निचर आज २४ वर्षपछि पनि प्रयोगमै छन्। यस्तो गुणस्तर, मजबुती र दीर्घायु आजकाल सजिलै भेटिँदैन। यो उहाँको सिर्जनात्मक सोच, व्यावहारिक दृष्टिकोण र संस्थागत सुधारप्रतिको प्रतिबद्धताको स्पष्ट प्रमाण हो।”

डा. शाहको यो सृजनशीलता, व्यवस्थापन क्षमता र व्यावहारिक दृष्टिकोणले केवल भौतिक संरचना सुधार गरेको थिएन,

तर वैद्यखानाको दीर्घकालीन कार्यक्षमता, सुविधा प्रवाह, कर्मचारी र बिरामीको सुविधा सुधारमा पनि अत्यन्त ठूलो योगदान पुर्‍याएको थियो।

उनको सृजनशीलता र नेतृत्व क्षमताले वैद्यखानालाई केवल काम गर्ने स्थान होइन, तर आयुर्वेदिक सेवा र प्रशिक्षणका लागि आदर्श संस्था बनाएको छ।

यसले देखाउँछ कि डा. शाहको योगदान केवल चिकित्सकीय ज्ञानमा सीमित थिएन, तर उनले संस्था सञ्चालन र व्यवस्थापनमा पनि दीर्घकालीन सोच, नवीनता र गुणस्तर कायम राख्ने दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेका थिए।

स्वास्थ्य समस्या र अन्तिम अवस्था

डा. रामनारायण शाह विगत केही वर्षदेखि दीर्घकालीन मधुमेह र पिसाबसम्बन्धी जटिलताबाट पीडित थिए।

समयक्रमसँगै यी स्वास्थ्य समस्याले उनको शारीरिक अवस्था कमजोर बनाउँदै लगे, जसले दैनिक कामकाज र चिकित्सकीय जिम्मेवारीमा समेत असर पार्न थाल्यो।

उनको स्वास्थ्यको निरन्तर गिरावटले चिकित्सकीय हस्तक्षेप र उपचारका प्रयासहरूलाई चुनौतीपूर्ण बनायो।

अन्ततः, ती जटिलताहरूले डा. शाहको जीवनमा निर्णायक असर पार्दै उनको स्वास्थ्य कमजोर बनायो,

र ७७ वर्षको उमेरमा उनले अन्तिम सास लिएर आयुर्वेदिक चिकित्सा क्षेत्र र समाजमा आफ्नो अमूल्य योगदानलाई पछि छोडे।

डा. शाहको दीर्घकालीन स्वास्थ्य संघर्ष र अन्तिम अवस्था उनको समर्पण, निष्ठा र सेवाभावको प्रकाशमा अझ प्रष्ट देखिन्छ, जसले उनलाई केवल एक चिकित्सक मात्र होइन, आयुर्वेदिक सेवा र नेतृत्वका प्रेरणादायी व्यक्तित्वको रूपमा स्थापित गरेको छ।

आयुर्वेद क्षेत्रमा बालेनका पिता गुमाउनु ठूलो क्षति

आयुर्वेदमा चार दशकभन्दा बढी समर्पित सेवा, संस्थागत सुधार, उपचार प्रणाली विकास र नेतृत्व क्षमताका कारण डा. रामनारायण शाहलाई नेपालमा आयुर्वेद सेवा विस्तारका महत्वपूर्ण स्तम्भको रूपमा सधैं सम्झन गरिनेछ।

उनको निधनले केवल बालेनका पिताको व्यक्तिगत क्षति मात्र होइन, नेपाली आयुर्वेदिक समुदाय र स्वास्थ्य सेवा क्षेत्रमा अपूरणीय क्षति पुर्‍याएको छ।

डा. शाहको दीर्घकालीन योगदान, नेतृत्व र विशेषज्ञता बिना, धेरै आयुर्वेदिक सुधार र सेवा विस्तार सम्भव नहुने थियो।

उनको समर्पण, दृष्टिकोण र सुधारात्मक पहलले भविष्यका आयुर्वेद चिकित्सक र प्रशासनिक नेतृत्वका लागि मार्गदर्शन प्रदान गर्नेछ।

यसै कारण डा. शाहको आयुर्वेदिक ज्ञान, अनुभव र नेतृत्व क्षमताको स्मरण सधैं जीवित रहने छ।

Global Sambad Network पेजलाई आजै Follow गर्नुहोस् र सबै नयाँ समाचार, अपडेट र जानकारी समयमै पाउनुहोस्।
हाम्रो वेबसाइट globalsambadmedia.com मार्फत नवीनतम अपडेटहरू सधैं प्राप्त गर्नुहोस्।