भारतमा कफ सिरप सेवनबाट बालबालिकामा मृत्यु भएको घटनाले नेपालमा समेत स्वास्थ्य विशेषज्ञ र अभिभावकहरूमा चिन्ता बढाएको छ। भारतको मध्य प्रदेश र नागपुर लगायतका क्षेत्रमा कफ सिरपको सेवनपछि कम्तीमा २० बालबालिकाको मृत्यु भइसकेको छ, र यस घटनाले औषधि गुणस्तर र सुरक्षा सुनिश्चितता कस्तो हुनु पर्छ भन्ने प्रश्न उठाएको छ।

भारतमाकफ सिरप सेवनबाट २० बालबालिकाको मृत्यु

भारतमा हालै उत्पादन गरिएको एक कफ सिरप सेवन पछि कम्तीमा २० बालबालिकाको मृत्यु भएको समाचार सार्वजनिक भएको छ।

भारतीय सञ्चार माध्यमका अनुसार मृत बालबालिकाको उमेर २ देखि अढाइ वर्षका बीचमा रहेको बताइएको छ।

मृत्यु भएका बालबालिकामा बढी घटना मध्य प्रदेशमा देखिएको छ। छिन्दवाडामा १७, पन्धुर्णामा १, र बैतुलमा २ बालबालिकाको मृत्यु भएको छ।

यस्तै, नागपुरमा पाँच बालबालिका गम्भीर रूपमा बिरामी छन् र अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ।

उक्त कफ सिरप भारतीय कम्पनी स्रेसन फार्माले उत्पादन गरेको हो। प्रारम्भिक जाँचका क्रममा सिरपको एक ब्याचमा ४८.६ प्रतिशत डायथाइलिन ग्लाइकोल भेटिएको छ।

सामान्यतया, यो रसायनको मात्रा १ प्रतिशतभन्दा कम हुनु आवश्यक हुन्छ।

डायथाइलिन ग्लाइकोल एक औद्योगिक घोलकको रूपमा प्रयोग हुने विषाक्त पदार्थ हो।

यसले थोरै मात्र सेवन गरे पनि बालबालिकामा गम्भीर स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउन सक्छ। विशेषज्ञका अनुसार यसले गुड्नि प्रणाली, मिर्गौला र यकृतमा असर पुर्‍याउने सम्भावना उच्च हुन्छ।

बालबालिकाको मृत्यु र गम्भीर बिरामीको संख्या बढेसँगै भारत सरकारले विशेष सतर्कता अपनाउने निर्णय गरेको छ।

यस घटनाले बालबालिकाको लागि औषधि सुरक्षामा राज्यस्तरको नियमन कमजोर रहेको तथ्यलाई पनि उजागर गरेको छ।

विशेषज्ञहरूले अभिभावकहरूलाई सल्लाह दिएका छन् कि चिकित्सकको सल्लाहबिना बालबालिकालाई कफ सिरप नदिनु, र खोकी वा रुघाखोकीमा प्राकृतिक उपाय अपनाउनु नै सबैभन्दा सुरक्षित उपाय हो।

नेपालमा पनि भारतबाट आयात हुने औषधिमा निगरानी कडाइ गरिएको छ। औषधि व्यवस्था विभागले आयात हुने सिरपको गुणस्तर सुनिश्चित गर्न प्रयोगशालामा परीक्षण अनिवार्य गरेको छ।

विभागका अनुसार, हालसम्म भारतमा विषाक्त पाइएको सिरप नेपालमा दर्ता भएको छैन, तर खुला सिमानाका कारण जोखिम रहन सक्ने भएकाले सतर्कता अपनाउनुपर्ने बताइएको छ।

यस घटनाले भारतमा उत्पादन हुने औषधिको गुणस्तर र सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने प्रक्रियामा गम्भीर सुधार आवश्यक रहेको देखाएको छ।

विशेषज्ञहरूले अभिभावकहरूलाई सचेत रहन र चिकित्सकको सल्लाहबिना कुनै पनि औषधि बालबालिकालाई नदिन आग्रह गरेका छन्।

भारतमा कफ सिरप सेवनबाट बालबालिकामा मृत्यु: भारत सरकारले बालबालिकालाई कफ सिरप नदिन आग्रह

हालै भारतमा कफ सिरप सेवनका कारण बालबालिकामा भएको मृत्यु र गम्भीर बिरामीको संख्या बढ्दै गएपछि भारत सरकारले विशेष सतर्कता अपनाउन घोषणा गरेको छ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयले चार वर्षमुनिका बालबालिकालाई कफ सिरप नदिन अभिभावकहरूलाई स्पष्ट रूपमा अनुरोध गरेको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार, हालैको घटनाले मात्र होइन, विगतका केही वर्षमा पनि भारतमा कफ सिरपमा समस्या देखिएकाले, औषधि

को गुणस्तर नियमन र परीक्षण प्रणालीमा कमजोर पक्ष रहेका कुरा पुनः उजागर भएको छ। यस घटनाले औषधि सुरक्षा र राज्यस्तरको नियमन प्रणालीलाई गम्भीर प्रश्नमा ल्याएको छ।

यसैबीच, नेपालमा पनि भारतबाट आयात हुने औषधिको गुणस्तर सुनिश्चित गर्न कडा निगरानी र परीक्षण सुरु गरिएको छ।

औषधि व्यवस्था विभागले आयात हुने कफ सिरप र अन्य तरल औषधिहरूको प्रयोगशालामा विशेष परीक्षण गरिरहेको छ।

विभागका अनुसार, नेपालमा आयात हुने औषधिहरू सुरक्षित रहेको पुष्टि गर्न डाइएथिलिन ग्लाइकोल र इथिलिन ग्लाइकोलजस्ता विषाक्त रसायनको मात्रा परीक्षण अनिवार्य गरिएको छ।

विशेषज्ञहरूले अभिभावकहरूलाई चेतावनी दिएका छन् कि चिकित्सकको सल्लाहबिना कुनै पनि औषधि बालबालिकालाई नदिनु अत्यन्तै आवश्यक छ।

उनीहरूले सुझाव दिएका छन् कि खोकी र रुघाखोकीका मामिलामा प्राकृतिक र सुरक्षित उपाय अपनाउनु नै बालबालिकाको स्वास्थ्यको लागि सुरक्षित हुन्छ।

यस घटनाले देखाउँछ कि बालबालिकाको स्वास्थ्य र सुरक्षा सुनिश्चित गर्न साना सतर्कताहरू पनि अत्यन्त महत्वपूर्ण हुन्छन्।

अभिभावकहरूले बच्चा बिरामी हुँदा औषधि प्रयोग गर्नु अघि सधैं विशेषज्ञको सल्लाह लिनु अत्यावश्यक छ।

भारतमा कफ सिरपको समस्या नयाँ होइन: बालबालिकामा जोखिम र गुणस्तर नियमन चुनौती

भारतमा हालै बालबालिकामा कफ सिरप सेवनका कारण मृत्यु र गम्भीर बिरामी हुने घटनाले ठूलो चासो र चिन्ता सिर्जना गरेको छ।

तर, विशेषज्ञहरूका अनुसार, कफ सिरपमा समस्या भारतमा नयाँ होइन।

तीन वर्षअघि पनि भारतको औषधि नियामकले मेइडन फर्मास्युटिकल्सले उत्पादन गरेका केही कफ सिरपहरूमा विषाक्त पदार्थ भेटिएको भन्दै प्रतिबन्ध लगाएको थियो।
त्यसमा समावेश थिए:

• कोफेक्सम्यालिन बेबी कफ सिरप,
• मेकफ बेबी कफ सिरप,
• म्याग्रिप एन कोल्ड सिरप।

उक्त औषधिहरूले विदेशी बजारमा समेत ठूलो क्षति पुर्‍याएका थिए। जाँचका क्रममा ती सिरपका कारण उज्वेकिस्तानमा १९ र द गाम्बियामा ७० बालबालिकाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको थियो।

विशेषज्ञहरूले उल्लेख गरेका छन् कि भारत विश्वको तेस्रो ठूलो औषधि निर्यातक देश भए तापनि,

साना कम्पनीहरूले पर्याप्त परीक्षण नगर्दा र गुणस्तर नियमन कमजोर रहँदा यस्ता समस्याहरू दोहोरिँदै आएका छन्।

सन् २०२३ मा भारत सरकारले निर्यात हुने कफ सिरपको अनिवार्य परीक्षण लागू गरेको भए पनि,

आन्तरिक बजारमा गुणस्तर नियन्त्रण अझै चुनौतीपूर्ण रहेको देखिएको छ।

यसले भारतको औषधि सुरक्षा प्रणालीमा सुधारको आवश्यकता र निरन्तर निगरानीको महत्वलाई पुनः प्रमाणित गरेको छ।

नेपालमा निगरानी कडाइ र स्वदेशी औषधिमा भरोसा: भारतबाट आयातित कफ सिरपको गुणस्तर सुनिश्चित

नेपालमा अधिकांश औषधि भारतबाट आयात हुने भएकाले भारतमा देखिएका कफ सिरप समस्याले यहाँ पनि चिन्ता बढाएको छ।

तर, औषधि व्यवस्था विभागका महानिर्देशक नारायण ढकालका अनुसार, भारतमा विषाक्त पाइएको सिरप नेपालमा दर्ता नभएको र हालसम्म नेपालमा कुनै विषाक्त मात्रा भेटिएको छैन।

ढकालले बताएअनुसार, नेपालमा कच्चा पदार्थदेखि अन्तिम उत्पादनसम्मका सबै चरणमा प्रयोगशालामा परीक्षण अनिवार्य गरिएको छ।

यस प्रक्रियाले सुनिश्चित गरेको छ कि भारतजस्तो ठूलो समस्या नेपालमा देखा नपरोस्।

यद्यपि, उनले थपे कि खुला सिमानाका कारण गैरकानुनी बाटोबाट औषधि पस्ने सम्भावना रहन्छ, जसलाई पूर्ण रूपमा रोक्न निरन्तर निगरानी आवश्यक छ।

नेपालले आयात हुने सबै औषधिहरूका लागि सर्टिफिकेट अफ एनालाइसिस (Certificate of Analysis) अनिवार्य गरेको छ।

साथै, बजारमा पुग्ने औषधिहरूको जोखिममा आधारित नमुना परीक्षण पनि नियमित रूपमा गरिरहेको छ।

ढकालका अनुसार, यी कदमहरूले नेपालमा बालबालिकाको स्वास्थ्य सुरक्षित राख्ने र विषाक्त औषधि पस्ने जोखिम न्यून गर्ने उद्देश्य राखेका छन्।

नेपालका उत्पादकको दाबी: ‘हाम्रा कफ सिरप सुरक्षित छन्’

नेपालमा कफ सिरप उत्पादन गर्ने उद्योगको पक्षबाट सुरक्षा र गुणस्तर सुनिश्चितताको स्पष्ट दाबी आएको छ।

नेपाल औषधि उत्पादक संघका अध्यक्ष विप्लव सापकोटाका अनुसार, नेपालमा करिब ३० वटा कम्पनीहरूले कफ सिरप उत्पादन गर्दै आएका छन्।

सापकोटाका अनुसार, यी कम्पनीहरूले औषधि विभागसँग सहकार्य गर्दै कडा परीक्षण प्रक्रिया अपनाएपछि मात्र आफ्नो उत्पादन बजारमा पठाउँछन्।
उनले भने,

“हामीले दुई वर्षअघि नै सुरक्षित फर्मुलेसन र परीक्षण मापदण्ड तयार गरेका छौं। नेपालमा उत्पादित कफ सिरपहरूमा कुनै विषाक्त तत्व नहुने गरी परीक्षण गरेर मात्र बजारमा ल्याइन्छ।”

सापकोटाले सरकारले आयातित सिरपको गुणस्तर कडा परीक्षण गर्ने र स्वदेशी उत्पादनलाई प्राथमिकता दिने नीति अपनाउनुपर्ने सुझाव पनि दिएका छन्।

उनीहरूको दाबी अनुसार, नेपालमा उत्पादित कफ सिरप पूर्ण रूपमा सुरक्षित छन् र बजारमा रहेका उत्पादनहरूमा कुनै विषाक्तता पाइएको छैन।

यसले अभिभावक र उपभोक्तामा विश्वास कायम गर्न मद्दत गरेको छ।

विज्ञको चेतावनी: चिकित्सकको सल्लाहबिना कफ सिरप नखुवाऔं

भारतमा स्रेसन फार्माको कफ सिरप सेवनका कारण बालबालिकाको मृत्यु भएको घटनापछि नेपाली स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूले अभिभावकहरूलाई कफ सिरपको अनावश्यक प्रयोग नगर्न चेतावनी दिएका छन्।

वरिष्ठ बालरोग विशेषज्ञ डा. गणेश राईका अनुसार, नेपालमा पनि बालबालिकामा कफ सिरप जथाभावी प्रयोग गर्ने प्रवृत्ति बढ्दो छ।

उनका अनुसार, धेरैजसो बालबालिकामा हुने रुघा–खोकी सामान्य प्रकृतिको हुन्छ र औषधि नदिँदा पनि स्वाभाविक रूपमा निको हुन्छ।

डा. राई भन्छन्,

“कफ सिरपमा प्रायः विभिन्न प्रकारका औषधि मिश्रण गरिएका हुन्छन्, जसले स–साना बालबालिकामा साइड इफेक्ट ल्याउन सक्छ।”

उनका अनुसार,

“कफ सिरपमा एलर्जी दबाइ मिसाइन्छ, जसले खोकी कम भएजस्तो देखिए पनि खकार शरीरमै सुकाउँछ, जसले निमोनियाको जोखिम बढाउँछ।”

प्राकृतिक र सुरक्षित विकल्प

डा. राईले अभिभावकहरूलाई रुघाखोकी भएका बालबालिकामा औषधि प्रयोग गर्नुको सट्टा प्राकृतिक घरेलु उपाय अपनाउन सुझाव दिएका छन्।
उनका अनुसार, यसले खोकी घटाउने र श्वासप्रश्वास सहज बनाउन मद्दत गर्छ:

• मनतातो पानीमा मह, अदुवा, तुलसी र बेसार प्रयोग गर्नु।
• रोगको समयमा बालबालिकालाई पौष्टिक आहार उपलब्ध गराउनु।
• न्यानो कपडा लगाइदिनु र आरामदायी वातावरण सुनिश्चित गर्नु।

डा. राई भन्छन्,

“बालबालिकाको स–साना रुघा–खोकीमा कफ सिरप होइन, प्राकृतिक उपाय र चिकित्सकको सल्लाह नै सुरक्षित र प्रभावकारी विकल्प हो।”

विशेषज्ञहरूले अभिभावकहरूलाई सतर्क रहन र चिकित्सकको सल्लाहबिना कुनै पनि औषधि नखुवाउन जोड दिएका छन्।

भारतमा कफ सिरप सेवनबाट बालबालिकाको मृत्युले उठाएको गम्भीर चेतावनी

भारतमा स्रेसन फार्माको कफ सिरप सेवनबाट बालबालिकाको मृत्यु भएको घटनाले फेरि एकपटक औषधि गुणस्तर र नियमन प्रणालीमाथि ठूला प्रश्न उठाएको छ।

यसले देखाएको छ कि भारतमा विषाक्त कफ सिरप समस्या पुनः दोहोरिँदैछ र बालबालिकाको स्वास्थ्य सुरक्षित राख्न सरकारी निगरानी अझ प्रभावकारी हुनुपर्नेछ।

नेपालमा यस्ता औषधि हालसम्म दर्ता नभएका भए पनि भारतमा कफ सिरप सेवनबाट बालबालिकाको मृत्यु जस्ता घटनाले नेपालका अभिभावक र नियामक निकायलाई सतर्क रहन प्रेरित गरेको छ।

विज्ञहरूका अनुसार, चिकित्सकको सल्लाह बिना कफ सिरपको जथाभावी सेवन बालबालिकाको लागि जोखिमपूर्ण हुनसक्छ।

त्यसैले, अभिभावकहरूले प्राकृतिक घरेलु उपाय र चिकित्सकको सिफारिसअनुसार मात्र औषधि प्रयोग गर्नुपर्ने सन्देश यस घटनाबाट स्पष्ट हुन्छ।

🌐 स्रोत: भारतीय सञ्चार माध्यम, औषधि व्यवस्था विभाग, नेपाल औषधि उत्पादक संघ, अनलाइनखबर
✍️ तयार गरिएको: Global Sambad media.com
👉 Follow गर्नुहोस्: Global Sambad Network