ओलीको मौनभंग : जेनजी आन्दोलनले सत्ता ढलेपछि चुपचाप बसेका निवर्तमान प्रधानमन्त्री एवं नेकपा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले १० दिनपछि शुक्रबार मुख खोलेका छन्। तर उनले आफ्नो शासकीय कमजोरी स्वीकार गर्ने सट्टा आन्दोलनलाई देशी–विदेशी षड्यन्त्रको परिणाम ठहराएका छन्।

ओलीको मौनभंग : सत्ता ढलेपछि पहिलो प्रतिक्रिया

जेनजी आन्दोलनले सत्ता ढलेपछि चुपचाप रहेका निवर्तमान प्रधानमन्त्री एवं नेकपा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले शुक्रबार (१० दिनपछि) वक्तव्य जारी गर्दै मौन तोडेका छन्।

यस वक्तव्यमा उनले आफ्नो शासकीय असक्षमता स्वीकार नगरी, आन्दोलनलाई देशी विदेशी षड्यन्त्रको परिणाम ठहराएका छन्।

ओलीको मौनभंगले देशभरि उठेको आक्रोश, युवाहरूको मार्मिक मृत्यु र सामाजिक असन्तोषको वास्तविकता भन्दा बढी राजनीतिक तथा ऐतिहासिक उदाहरणमा ध्यान केन्द्रित गराएको देखिन्छ।

उनले आफ्नो वक्तव्यमा नेपालका ऐतिहासिक पात्र काजी भीम मल्लको मृत्युको प्रसंग उठाएर अहिलेको घटना सन्दर्भित गर्ने प्रयास गरेका छन्।

ओलीको तर्क अनुसार, भीम मल्लको हत्या ऐतिहासिक षड्यन्त्रको उपज थियो,

त्यसैगरी वर्तमान आन्दोलन पनि उनीमाथि गरिएको षड्यन्त्रको नतिजा हो भन्ने सन्देश दिन खोजिएको छ।

तर राजनीतिक विश्लेषक र इतिहासकारहरूको दृष्टिमा, यो तुलना असंगत र समयानुकूल नभएको ठहर छ।

ओलीले आफ्नो मौनभंग मार्फत स्वतः आलोचना र आन्दोलनका वास्तविक कारणहरूबाट ध्यान हटाइरहेको, र इतिहास र राष्ट्रियता नाममा आफ्नै शासनकालको उपलब्धि र कमजोरीको व्याख्या गर्दै पाठक/श्रोतालाई बुझाउन खोजेको देखिन्छ।

यसरी ओलीको मौनभंगले अहिलेको आन्दोलन र त्यसको पीडालाई ऐतिहासिक प्रसंगसँग जोडेर राजनीतिक रूपान्तरणको सन्दर्भ दिन खोज्ने प्रवृत्ति प्रष्ट हुन्छ।

जेनजी आन्दोलनका पीडामाथि ओलीको मौनभंग

संविधान दिवसका अवसरमा जारी गरेको वक्तव्यमा निवर्तमान प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले ओलीको मौनभंग प्रकट गरेका छन्।

उनले केवल ‘श्रद्धाञ्जली’ र ‘स्वास्थ्यलाभ’का शब्द प्रयोग गर्दै आन्दोलनका वास्तविक पीडा र युवाहरूले सामना गरेका त्रासदीलाई बेवास्ता गरेका देखिन्छन्।

जेनजी आन्दोलनमा विद्यालय पठाएका छोराछोरी गोली लागेर मृत्यु भएको, बाबुआमा विक्षिप्त बनिसकेको, र अस्पतालमा कोमामा जीवन मृत्युसँग संघर्ष गरिरहेका घाइतेहरूको अवस्था कुनै रूपमा उल्लेख गरिएको छैन।

त्यस्तै, आन्दोलनका मूल माग भ्रष्टाचार विरुद्धको आवाज, शिक्षा र रोजगारीको अवसर, र युवाहरूको सामाजिक न्यायका आवश्यकता—मा पनि कुनै प्रतिक्रिया पाएन।

यो ओलीको मौनभंगले स्पष्ट रूपमा देखाउँछ कि उनी आन्दोलनका वास्तविक कारण र पीडामा ध्यान नदिई,

केवल राजनीतिक दृष्टिले आफ्नो स्थिति र ऐतिहासिक उदाहरणहरूको माध्यमबाट प्रतिक्रिया व्यक्त गर्न चाहन्थे।

यसले युवाहरूको मार्मिक पीडा र आन्दोलनको महत्वलाई कम गर्ने प्रयास गरेको जस्तो देखिन्छ।

ओलीको मौनभंगमा भीम मल्लको उदाहरण

ओलीले आफ्नो मौनभंग मार्फत नेपालको इतिहासको एक चर्चित पात्र, काजी भीम मल्लको मृत्युको प्रसंग स्मरण गराएका छन्।

उनका अनुसार, अहिलेको जेनजी आन्दोलन र युवाहरूको आक्रोश पनि ऐतिहासिक घटनासँग तुलना गर्न सकिन्छ। ओलीले आफ्नो वक्तव्यमा भने–

“हाम्रा युवाहरूले काजी भीम मल्लको मृत्युदण्डबारेको इतिहास पक्कै पढ्नुभएको छ। यथार्थभन्दा बाहिर गएर विस्तार गरिएका असन्तोषका परिणामहरू पछुतो मात्र हुन्छन्।”

यस वक्तव्य मार्फत ओलीले आन्दोलनलाई व्यक्तिगत वा राजनीतिक असफलता भन्दा बाहिरको कारण (षड्यन्त्र वा ऐतिहासिक प्रसंग) मा जोड्ने प्रयास गरेका छन्।

तर इतिहासकारहरू र राजनीतिक विश्लेषकहरूले यस तुलना असंगत भएको बताउँछन्।

उनका अनुसार, १७औँ शताब्दीको भीम मल्लको हत्या ऐतिहासिक षड्यन्त्रको परिणाम थियो,

जबकि अहिलेको जेनजी आन्दोलन सरकारी कमजोरी, सामाजिक असन्तोष र युवाहरूको मागका कारण उत्पन्न भएको थियो।

विशेषज्ञहरूले भन्छन् कि ओलीको मौनभंगले ऐतिहासिक उदाहरणको सहारा लिएर आफ्नो शासनकालको आलोचना वा आन्दोलनको वास्तविक कारणलाई ढाकछोप गर्ने प्रयास गरेको देखिन्छ।

यसले पाठकलाई अहिलेको राजनीतिक र सामाजिक सन्दर्भ स्पष्ट रूपमा बुझ्न चुनौती दिन्छ।

विश्लेषकको दृष्टिमा ओलीको मौनभंग

इतिहासका प्राध्यापक डा. तीर्थप्रसाद मिश्रले ओलीको वक्तव्यलाई ऐतिहासिक दृष्टिकोणबाट मूल्याङ्कन गर्दै बताएका छन्। उनका अनुसार,

“१७ औं शताब्दीको भीम मल्ल र अहिलेको प्रसंग कुनै तुलना नै हुँदैन। इतिहासको मूल्यांकन पछि हुन्छ, अहिलेको घटना तत्कालीन तथ्यले नै प्रमाणित भइरहेको छ।”

डा. मिश्रको यो टिप्पणीले स्पष्ट गर्दछ कि ओलीको मौनभंगमार्फत गरिएको ऐतिहासिक तुलना असंगत छ र वर्तमान आन्दोलनको वास्तविक कारणलाई बेवास्ता गरिएको छ।

राजनीतिक विश्लेषक झलक सुवेदीले पनि यस विषयमा आफ्नो धारणा व्यक्त गर्दै भने–

“चुच्चे नक्सा जारी गर्ने कुरा इतिहासमा ओलीको योगदान हो, तर जेनजी आन्दोलन त्यससँग जोडिँदैन। यो आफ्ना कमजोरीहरू ढाकछोप गर्ने प्रयास मात्र हो।”

विश्लेषकहरूले यसबाट देखाएका छन् कि ओलीको मौनभंग केवल आफ्ना प्रशासनिक कमजोरीहरूलाई ढाक्ने,

ऐतिहासिक प्रसंग र राष्ट्रियताको नाममा राजनीतिक व्याख्या प्रस्तुत गर्ने प्रवृत्ति हो।

यसले आन्दोलनमा मृत्युवरण गरेका युवाहरूको पीडा र वास्तविक मागलाई प्राथमिकता नदिँदै ध्यान ऐतिहासिक तुलना र षड्यन्त्रका दाबीमा केन्द्रित गराएको देखाउँछ।

भीम मल्ल कसरी मारिए ?

१७औं शताब्दीमा राजा प्रताप मल्लका आदेश अनुसार काजी भीम मल्लले तिब्बतको विभिन्न क्षेत्र जिती सम्झौता गरेर नेपाल फर्केका थिए।

उनको सफल अभियानले देशलाई आर्थिक र राजनीतिक लाभ पुर्‍याउने थियो।

तर दरबारभित्रका केही पदाधिकारीहरूमा डाह र असुरक्षा उत्पन्न भयो।

उनीहरूले भीम मल्ललाई राजद्रोहीको रूपमा चित्रित गर्दै, तत्कालीन राजा प्रताप मल्लसँग षड्यन्त्र गरे।

यसै षड्यन्त्रको परिणामस्वरूप, भीम मल्ल स्वदेश फर्किएपछि दरबारभित्रै हत्या गरिए।

विशेषज्ञहरूको मत अनुसार, यो घटना ऐतिहासिक षड्यन्त्रको परिणाम थियो।

तर हालको जेनजी आन्दोलन र ओलीको मौनभंगसँग यसलाई तुलना गर्नु वैज्ञानिक वा यथार्थपरक छैन।

ओलीले वर्तमान आन्दोलनलाई भीम मल्लको प्रसंगसँग जोडेर देखाउन खोजे पनि, ऐतिहासिक घटना र वर्तमान राजनीतिक आन्दोलन बीच स्पष्ट भिन्नता रहेको छ।

यस खण्डले पाठकलाई बुझाउँछ कि ऐतिहासिक प्रसंगको सहारा लिएर ओलीले आफ्नो मौनभंगमा राजनीतिक व्याख्या गर्न खोजेका छन्,

तर वास्तविक आन्दोलनका कारण र पीडा अलग छन्।

ओलीको तर्क : षड्यन्त्र र राष्ट्रियता

ओलीले आफ्नो कार्यकालमा गरेका उपलब्धिहरूलाई उजागर गर्दै आफ्नो मौनभंग मार्फत वर्तमान राजनीतिक आन्दोलनलाई विदेशी षड्यन्त्रसँग जोड्ने प्रयास गरेका छन्। उनका अनुसार,

• भारतीय नाकाबन्दीको सामना गरेर संविधान जारी गर्नु,
• नेपाललाई भूजडित बनाउन उत्तर–दक्षिण यातायात संरचना स्थापना गर्नु,
• राष्ट्रिय सार्वभौमिकता बलियो बनाउनु,

जस्ता कदमहरूले देशलाई समृद्ध र सुरक्षित बनाएको थियो। तर उनले राजीनामापछि भएको विध्वंसको घटनालाई विदेशी षड्यन्त्रको परिणामको रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।

ओलीले प्रत्यक्ष रूपमा भने–

“प्रधानमन्त्रीबाट मेरो राजीनामापछि सिंहदरबार जलाइयो।”
“नक्सा जलाइयो, निशानी मेटाउन खोजियो।”
“राजनीतिक दलका कार्यालय, नेताहरूका घर छानीछानी खरानी बनाइयो।”

यस वक्तव्यले स्पष्ट देखाउँछ कि ओलीको मौनभंग केवल आफ्नो शासनकालका कमजोरी वा आन्दोलनको वास्तविक कारणलाई स्वीकार नगरी,

घटनाहरूलाई राजनीतिक र ऐतिहासिक सन्दर्भमा व्याख्या गर्ने प्रयास हो।

विशेषज्ञहरूले यसलाई यथार्थको विकृत व्याख्या र आन्दोलनका वास्तविक पीडा र मागहरूबाट ध्यान हटाउने प्रवृत्ति भनेर व्याख्या गरेका छन्।

लिपुलेक, चीन भ्रमण र जीएसआई विवाद

ओलीले आफ्नो मौनभंग मार्फत जेनजी आन्दोलनलाई चुच्चे नक्सा, विदेशी स्वार्थ र भू–राजनीतिक गतिविधिसँग जोड्ने प्रयास गरेका छन्।

उनका अनुसार, हालैको चीन भ्रमण, त्यहाँ ग्लोबल सेक्युरिटी इनिसिएटिभ (जीएसआई) मा नेपालको सहभागिता, र भारत–चीनबीचको लिपुलेक सम्झौता जस्ता घटनाहरूले आन्दोलनसँग सम्बन्धित सन्दर्भ प्रस्तुत गरेको बताए।

तर भूराजनीतिक विशेषज्ञ चन्द्रदेव भट्ट भन्छन्–

“अहिलेको आन्दोलन नितान्त सरकारको आन्तरिक कमजोरीले भएको हो। यसलाई विदेशी षड्यन्त्रसँग जोडेर बुझ्नु गलत हो।”

विशेषज्ञहरूको विश्लेषण अनुसार, ओलीको मौनभंग मार्फत गरिएको यस्तो व्याख्या ऐतिहासिक र राजनीतिक सन्दर्भको सहारा लिएर आफ्नो व्यक्तिगत वा प्रशासनिक कमजोरीलाई ढाक्ने प्रयास मात्र हो।

वास्तविक आन्दोलन युवाहरूको सामाजिक न्याय, भ्रष्टाचार विरुद्ध आवाज र लोकतान्त्रिक मागमा केन्द्रित थियो, जसलाई वर्तमान वक्तव्यमा पर्याप्त प्राथमिकता दिइएको छैन।

ओली अझै आत्ममूल्यांकन गर्न तयार छैनन्

विशेषज्ञहरूको ठहरमा, जेनजी आन्दोलन सामाजिक न्याय, भ्रष्टाचारविरुद्ध आवाज र युवाहरूको अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामा आधारित थियो।

तर निवर्तमान प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले आफ्नो मौनभंग मार्फत आन्दोलनलाई विदेशी षड्यन्त्र, ऐतिहासिक प्रसंग र राष्ट्रियताको दृष्टिले व्याख्या गर्न खोजेका छन्।

यो निष्कर्ष स्पष्ट पार्दछ कि ओली अझै आफ्ना शासनकालका कमजोरी र नेतृत्वगत असफलता स्वीकार गर्न तयार छैनन्।

उनले आन्दोलनका वास्तविक कारण र युवाहरूको पीडालाई बेवास्ता गर्दै, ऐतिहासिक उदाहरणहरूको सहारा लिएर पाठक र जनता समक्ष आफ्नो दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्ने प्रयास मात्र गरेका छन्।

विशेषज्ञहरू भन्छन् कि यस्तो ओलीको मौनभंगले वास्तविक सामाजिक असन्तोष, युवाहरूको आकांक्षा र आन्दोलनको महत्वलाई ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकतालाई ढाकछोप गरेको देखाउँछ।

वर्तमान राजनीतिक घटनाहरूको उचित मूल्यांकनका लागि यी ऐतिहासिक र राजनीतिक व्याख्यालाई छुट्टै बुझ्नु आवश्यक छ।

न्याय, भ्रष्टाचारविरोध र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामा आधारित थियो।

तर ओलीले आन्दोलनलाई षड्यन्त्रसँग जोड्दै युवालाई इतिहासको पाठ पढाउन खोजेका छन्।
उनले भने–

“यसका पछाडिको षड्यन्त्रबारे म धेरै कुरा भन्दिनँ, समयले आफैं बयान दिनेछ।”

तर विश्लेषकहरूको भनाइमा ओलीले अझै पनि आफ्ना शासनकालका कमजोरी स्वीकार गर्न तयार नभएको र दोष बाहिरतर्फ धकेल्ने प्रयास मात्र गरेको देखिन्छ।

🌐 हाम्रो वेबसाइट: globalsambadmedia.com

👉 Global Sambad Network पेजलाई आजै Follow गर्नुहोस् र सबै नयाँ अपडेटहरू पाइरहनुहोस्!