वीरगञ्जमा हैजाको महामारी फैलिँदै गएको छ। शनिबार साँझसम्म वीरगञ्जका विभिन्न अस्पतालमा ४२ जनामा हैजा संक्रमण पुष्टि भएको छ भने २ जनाको मृत्यु भएको छ। वीरगञ्जमा हैजाको महामारी नियन्त्रणका लागि महानगरले आपतकालीन अभियानमार्फत नियन्त्रण प्रयास तीव्र पारेको छ।

वीरगञ्जमा हैजाको संक्रमण समुदायस्तरमै फैलिँदै महामारीको रूप लिन थालेको छ।

शुक्रबार राति वीरगञ्ज महानगरपालिका-१२ स्थित मुर्ली टोलमा देखिएको संक्रमण शनिबारसम्म पुग्दा वडा नम्बर ११, १३ र १६ मा समेत फैलिएको महानगरका स्वास्थ्य शाखा प्रमुख साजु साहले जानकारी दिएका छन्।

साहका अनुसार शनिबार साँझसम्म वीरगञ्जका विभिन्न अस्पतालमा उपचाररत १२९ मध्ये ४२ जनामा हैजाको संक्रमण पुष्टि भइसकेको छ।

झाडापखालाको लक्षण देखिएका बिरामी बढ्दै जाँदा स्थानीय स्वास्थ्य संस्थामा चाप बढेको छ।

संक्रमण फैलावट र मृत्युसंख्या

वीरगञ्जका विभिन्न अस्पतालमा उपचाररत बिरामीमध्ये ३० जनालाई मुर्ली टोलबाट तराई अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो। प्रारम्भिक परीक्षणमा तीमध्ये तीन जनामा हैजाको जीवाणु ‘भिब्रियो कोलेरा’ पुष्टि भएको छ।

शनिबारसम्म झाडापखालाका कारण दुई जनाको मृत्यु भएको जानकारी प्राप्त भएको छ। तर, ती मृत्यु सिधै हैजाकै कारण भएको हो कि होइन भन्ने कुरा पुष्टि हुन बाँकी छ। मृतकमध्ये पोखरिया नगरपालिका–९ की एक महिला र वीरगञ्ज महानगरपालिका–१२ का एक पुरुष रहेका छन्।

स्वास्थ्य अधिकारीहरूले भनेका छन् कि समयमै उपचार नपाएमा हैजा संक्रमणले ज्यान लिन सक्ने जोखिम बढी हुन्छ।

१० वर्षयताकै पहिलो प्रकोप

जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालयका अधिकृत जयमोद ठाकुरका अनुसार पर्सा जिल्लामा पछिल्लो १० वर्षयताका लागि पहिलो पटक हैजाको प्रकोप देखिएको हो।

हैजाका प्रमुख लक्षणहरूमा समावेश छन् :

• निरन्तर झाडापखाला
• वान्ता
• पेट दुखाइ
• आँखा गाडिने
• शरीरमा पानीको कमी भई मांसपेसी दुख्ने
• ज्वरो

स्वास्थ्यकर्मीहरूले चेतावनी दिएका छन् कि समयमै उपचार नपाएमा संक्रमितको मृत्यु समेत हुन सक्छ।
ठाकुरले नागरिकहरूलाई चिन्ता नगरी सावधानी अपनाउन, र लक्षण देखिए तुरुन्त नजिकैको स्वास्थ्य संस्थामा पुग्न आग्रह गरेका छन्।

वीरगञ्जमा हैजाको महामारी : संक्रमणको फैलावट र महामारीको रूप

जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालयका अधिकृत जयमोद ठाकुरका अनुसार १२९ बिरामीमध्ये ४२ जनामा हैजा संक्रमण पुष्टि भइसकेको छ, जसले यस प्रकोपलाई महामारीको रूप दिएको देखिन्छ।

मुर्ली क्षेत्रका बासिन्दामा २८ साउनदेखि झाडापखालाका लक्षण देखा पर्न थालेका थिए। प्रारम्भिक रूपमा देखिएका यी लक्षणहरू विस्तारै बढ्दै गएपछि शनिबारसम्म यो प्रकोप समुदायस्तरमै फैलिएको र महामारीको स्वरूप लिन पुगेको हो।

स्वास्थ्यकर्मीहरूले समयमै परीक्षण र उपचारको अभावमा यस महामारी अझ फैलन सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

दूषित पानी प्रमुख कारण

संक्रमण फैलिएको स्थानका खानेपानीका नमुना परीक्षणका लागि काठमाडौंको टेकुस्थित स्वास्थ्य विज्ञान प्रयोगशालामा पठाइएको छ।

प्रारम्भिक अध्ययनअनुसार वर्षातमा ढल र खानेपानी मिसिने समस्या देखिएकाले दूषित पानी नै हैजाको प्रमुख कारण भएको अनुमान गरिएको छ।

स्वास्थ्य विज्ञहरूले भनेका छन् कि हैजाको जीवाणु भिब्रियो कोलेरा प्रायः दूषित पानी र अस्वस्थकर खानाबाट शरीरमा प्रवेश गर्छ।

विशेषगरी खुला नाला, पुरानो पाइपलाइन वा उचित फिल्टर नगरी वितरण गरिएको पानी पिउँदा संक्रमण फैलिने सम्भावना बढी हुन्छ।

यस कारण प्रभावित क्षेत्रमा उमालिएको वा क्लोरिन हालिएको पानी प्रयोग गर्नुपर्ने, पानीको भाँडाकुँडा सफा राख्ने, र ढलसँग मिसिएको पानी तुरुन्त फाल्नुपर्ने स्वास्थ्यकर्मीहरूको सुझाव छ।

महानगआपतकालीन अभियान : वीरगञ्ज महानगरको पहल

संक्रमण फैलावट रोक्न वीरगञ्ज महानगरले आपतकालीन अभियान सुरु गरेको छ।

हैजाको महामारी नियन्त्रणका लागि स्वास्थ्यकर्मी, औषधि, सवारीसाधन र स्रोत साधनलाई परिचालन गरिएको छ।

महानगरले सञ्चालन गरेका मुख्य गतिविधिहरू :

• २५ वटा स्वास्थ्य टोली प्रभावित क्षेत्रमा परिचालन
  घर–घरमै पुगेर बिरामीको अवस्था बुझ्ने, सचेतना दिने र तत्काल स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने काम भइरहेको छ।
• जनचेतना अभियान
  पानी शुद्धीकरण गर्ने तरिका, व्यक्तिगत सरसफाइ, हात धुने बानी, र सुरक्षित खानपानबारे नागरिकलाई जानकारी दिइँदैछ।
• क्लोरिन हाल्ने र सरसफाइ अभियान
  प्रभावित क्षेत्रमा खानेपानीमा क्लोरिन हाल्ने तथा नालामा औषधि छर्केर संक्रमण फैलिन नदिने प्रयास गरिएको छ।
• आकस्मिक स्वास्थ्य सुविधा
  बिरामीलाई अस्पताल पुर्‍याउन एम्बुलेन्ससहितका सवारीसाधन स्ट्यान्डबाइमा राखिएका छन्।
• हेल्प डेस्क र सूचना केन्द्र स्थापना
  नागरिकलाई हैजासम्बन्धी जानकारी दिन, आपतकालीन सम्पर्क सुविधा उपलब्ध गराउन र उपचारका लागि आवश्यक समन्वय गर्न विशेष केन्द्र स्थापना गरिएको छ।

वीरगञ्जमा हैजाको महामारी नियन्त्रणका लागि मेयरको निर्देशन

वीरगञ्ज महानगर प्रमुख राजेशमान सिंहले ३२ वटै वडाका स्वास्थ्यकर्मीलाई सक्रिय तुल्याउँदै प्रभावित क्षेत्रमा प्राथमिकताका आधारमा परिचालन गरेका छन्। सिंहले भने :

“हैजाको प्रकोप नियन्त्रणका लागि कुनै कसर बाँकी नराखी चनाखो भएर बस्न निर्देशन दिएको छु। सबै सरोकारवालासँग मिलेर यो संकट नियन्त्रणमा लिन्छौं।”

वीरगञ्जमा हैजाको महामारी : नागरिकलाई अपील र सावधानी अपनाऔं

महानगरपालिकाले नागरिकलाई हैजाको महामारी नियन्त्रणका लागि विशेष सतर्कता अपनाउन आह्वान गरेको छ। स्वास्थ्यकर्मीहरूले समुदायस्तरमै घर–घर पुगेर जनचेतना फैलाइरहेका छन्।

हैजाबाट बच्नका लागि अपनाउनुपर्ने उपायहरू :

• उमालिएको वा क्लोरिन गरिएको पानी मात्र पिउनुहोस्
  दूषित पानी हैजाको प्रमुख कारण हो। उमालेर वा क्लोरिन हालेर मात्र पिउनुपर्ने स्वास्थ्य विज्ञहरूको सिफारिस छ।
• तरकारी तथा हरियो सागपात राम्ररी पखालेर मात्र पकाएर खानुहोस्
  काँचो वा राम्रोसँग नधोएको तरकारीमा जीवाणु रहन सक्छ, जसले संक्रमण फैलाउँछ।
• बासी खाना नखानुहोस्
  लामो समयसम्म राखिएको खाना दूषित हुने सम्भावना हुन्छ, जसले हैजाको जोखिम बढाउँछ।
• राम्ररी नपकाएको मासु वा माछा नखानुहोस्
  राम्रोसँग पकाइएका खाना मात्र खानु सुरक्षित हुन्छ।
• साबुनपानीले पटक–पटक हात धुनुहोस्
  खाना खानु अघि र शौचालय प्रयोग गरेपछि साबुनपानीले राम्ररी हात धुनु आवश्यक छ।
• सफा भाँडाकुँडा र शौचालय प्रयोग गर्नुहोस्
  व्यक्तिगत सरसफाइले हैजा जस्ता रोग फैलिनबाट रोक्छ।

अन्तिम आग्रह

हैजा एक गम्भीर संक्रामक रोग भएकाले रोकथाममा कुनै पनि प्रकारको लापरबाही नगर्न वीरगञ्ज महानगरले सबै नागरिकलाई सचेत गराएको छ।

समयमै सतर्कता अपनाए हैजाको महामारीलाई रोक्न सकिन्छ।